قبض ۳۰ میلیونی گاز در شمال کشور/ پرمصرف‌ها با شوک مواجه شدند

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از تسنیم، گاز طبیعی سال‌هاست که ستون اصلی تأمین گرمایش خانه‌ها، روشنایی بخش قابل توجهی از صنایع و حتی تامین انرژی برخی خدمات عمومی در کشور محسوب می‌شود. با افزایش شدت سرما در ماه‌های سرد سال، فشار بر شبکه مصرف به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد؛ شرایطی که اگر با مدیریت هوشمندانه همراه نباشد، می‌تواند به افت فشار شبکه، قطعی‌های ناخواسته و نارضایتی عمومی منجر شود. از همین رو، سیاست‌گذاری در حوزه انرژی دیگر تنها به تأمین گاز محدود نمی‌شود، بلکه مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده از این منبع ارزشمند به یکی از ارکان اصلی حکمرانی انرژی تبدیل شده است.

زمستان که از راه می‌رسد، نبض مصرف انرژی در کشور تندتر می‌زند؛ بخاری‌ها روشن می‌شوند، شوفاژخانه‌ها جان می‌گیرند و شبکه توزیع گاز طبیعی به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های حیاتی زندگی روزمره مردم تبدیل می‌شود. در این میان، مدیریت مصرف انرژی تنها یک انتخاب اقتصادی نیست، بلکه به یک ضرورت راهبردی برای حفظ پایداری شبکه، جلوگیری از هدررفت منابع ملی و تضمین امنیت انرژی تبدیل شده است.

در سال‌های اخیر، توجه به مصرف مشترکین پرمصرف، ساختمان‌های بزرگ، ویلاهای خالی از سکنه و حتی ادارات دولتی، به یکی از اولویت‌های شرکت‌های توزیع انرژی تبدیل شده است. شناسایی الگوهای مصرف نامتعارف و برخورد هوشمندانه با آن‌ها، نه با رویکرد صرفاً تنبیهی، بلکه با هدف اصلاح رفتار مصرفی جامعه در دستور کار قرار گرفته است. در این میان، پایش‌های میدانی، استفاده از سامانه‌های هوشمند و حضور تیم‌های تخصصی انرژی در سطح شهرها و روستاها، ابزارهایی هستند که برای تحقق این هدف مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم بخش قابل توجهی از مصرف انرژی در برخی مناطق، توسط درصد کوچکی از مشترکین پرمصرف انجام می‌شود؛ واقعیتی که نشان می‌دهد اصلاح الگوی مصرف می‌تواند اثرگذاری بسیار بیشتری نسبت به صرفاً افزایش تولید داشته باشد. از سوی دیگر، رشد ساخت‌وسازهای ویلایی، توسعه شهرنشینی و استفاده از تجهیزات گرمایشی غیر استاندارد در ساختمان‌ها، فشار مضاعفی بر شبکه توزیع انرژی وارد کرده است.

در چنین شرایطی، سیاست‌هایی مانند پایش مصرف ویلاهای خالی، کنترل دمای استاندارد در ساختمان‌های اداری، بهینه‌سازی موتورخانه‌ها و اعمال تعرفه‌های پلکانی، به عنوان ابزارهایی برای ایجاد تعادل در مصرف انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرند. هدف اصلی این سیاست‌ها نه ایجاد محدودیت برای مردم، بلکه حفظ عدالت در توزیع منابع انرژی و جلوگیری از اتلاف سرمایه‌های ملی است.

خبرنگار تسنیم در گفت‌وگو با هژبر جوادی مدیر عامل شرکت گاز مازندران به بررسی میزان مصرف گاز در استان، قطع گاز ویلاهای خالی از سکنه و جرائم در نظر گرفته شده برای مشترکان پرمصرف پرداخت که از نظر خوانندگان تسنیم می‌گذرد:

درباره قطع گاز ویلاهای خالی از سکنه چه اقداماتی انجام شده است؟

جوادی: در ماه‌های اخیر پایش گسترده‌ای در سطح استان انجام شده است. در این فرآیند، تعداد قابل توجهی از ویلاها و واحدهای مسکونی شناسایی شدند که عملاً خالی از سکنه بودند اما همچنان از گاز طبیعی استفاده می‌کردند. هدف اصلی ما از قطع گاز این واحدها، جلوگیری از اتلاف منابع انرژی و حفظ فشار پایدار شبکه برای مشترکین خانگی است. گاز طبیعی یک سرمایه عمومی است و باید به گونه‌ای مدیریت شود که همه مردم بتوانند در شرایط سرد سال از آن بهره‌مند شوند. بنابراین برخورد با مصرف غیرضروری در دستور کار جدی شرکت گاز قرار دارد.

برخی شهروندان معتقدند روند قطع گاز ویلاها در ابتدا جدی آغاز می‌شود اما بعد از مدتی کند می‌شود؛ علت چیست؟

جوادی: این برداشت چندان دقیق نیست. برنامه پایش مصرف از ابتدای دی‌ماه تا پایان فروردین به صورت مستمر اجرا می‌شود و روند آن متوقف نمی‌شود. در این مدت حدود ۸۰۰ نفر از همکاران ما به صورت شبانه‌روزی در سطح استان فعالیت می‌کنند. این پایش فقط محدود به ویلاهای خالی نیست؛ بلکه شامل ادارات، مراکز عمومی و ساختمان‌های دولتی نیز می‌شود. در مورد ادارات، تأکید ما بر رعایت دمای استاندارد است. دمای محیط اداری باید روی ۲۰ درجه سانتی‌گراد تنظیم شود و در صورت مشاهده تخلف، ابتدا تذکر داده می‌شود و در صورت تکرار، گاز اداره قطع خواهد شد. به‌طور نمونه، هفته گذشته گاز سه اداره به دلیل عدم رعایت دستورالعمل‌های مصرف انرژی قطع شد و از مدیران آن مجموعه‌ها تعهد رسمی گرفته شد.

وضعیت پایش ادارات و موتورخانه‌ها چگونه است؟

جوادی: یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصرف گاز در استان به موتورخانه‌ها مربوط می‌شود. تعرفه گاز بر اساس چهار پله مصرفی تعریف شده است و مشترکین پرمصرف معمولاً در پله سوم و چهارم قرار می‌گیرند. بررسی‌های میدانی نشان داده بخش عمده مصرف بالا در ساختمان‌ها به عملکرد نامناسب موتورخانه‌های شوفاژ بازمی‌گردد. عواملی مانند تنظیم نبودن مشعل‌ها، نبود عایق‌کاری مناسب در لوله‌ها، استفاده از تجهیزات قدیمی یا استاندارد نبودن سیستم گرمایشی باعث افزایش مصرف می‌شود.

در همین راستا، تیم‌های پایش انرژی به صورت میدانی به این مشترکین مراجعه کرده و ضمن بررسی تجهیزات، راهکارهای کاهش مصرف را نیز ارائه می‌دهند. هدف ما تنها برخورد قهری نیست، بلکه اصلاح الگوی مصرف و افزایش بهره‌وری انرژی در ساختمان‌هاست.

سرانه مصرف استاندارد گاز برای خانوارها چگونه تعیین می‌شود؟

جوادی: برای تعیین الگوی مصرف، از مدل‌های علمی استفاده شده است. این الگو بر اساس مطالعات دانشگاه صنعتی شریف و مصوبات هیئت دولت تدوین شده و میانگین مصرف پنج‌ساله هر منطقه مورد بررسی قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، در شهر چمستان میانگین مصرف ماهانه حدود ۷۰۰ متر مکعب برآورد شده است.

در این شهر، توزیع مصرف به این شکل است: حدود ۷۰ درصد مشترکین در پله اول مصرف قرار دارند، ۲۰ درصد در پله دوم، ۸ درصد در پله سوم و تنها ۲ درصد در پله چهارم مصرف قرار می‌گیرند. نکته قابل توجه این است که همین ۲ درصد مشترک پرمصرف، نزدیک به ۴۷ درصد کل گاز مصرفی شهر را به خود اختصاص می‌دهند که نشان‌دهنده اهمیت مدیریت مصرف در بخش مشترکین بزرگ است.

تعرفه مشترکین پرمصرف چگونه محاسبه می‌شود؟

جوادی: برای مشترکینی که مصرف بسیار بالا دارند، تعرفه گاز به صورت تصاعدی محاسبه می‌شود. برای کسانی که بیش از دو تا سه هزار متر مکعب در ماه مصرف می‌کنند، تعرفه هر متر مکعب گاز حدود ۱۷ هزار تومان محاسبه خواهد شد. در چنین شرایطی، هزینه گاز مصرفی یک واحد مسکونی ممکن است در برخی موارد به بیش از ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان در ماه نیز برسد. این سیاست قیمتی با هدف مدیریت مصرف، جلوگیری از هدررفت انرژی و حمایت از الگوی مصرف بهینه طراحی شده است.

پیام نهایی شما برای مشترکین چیست؟

جوادی: مهم‌ترین پیام ما این است که گاز طبیعی یک سرمایه ملی است و استفاده درست از آن می‌تواند به پایداری شبکه انرژی کشور کمک کند. اگر مشترکین در منازل و ساختمان‌ها به بهینه‌سازی تجهیزات گرمایشی، تنظیم دمای مناسب و استفاده از وسایل استاندارد توجه کنند، هم در هزینه‌های خود صرفه‌جویی خواهند کرد و هم به حفظ منابع انرژی کشور کمک خواهند کرد.