از تنگه هرمز تا کارخانه‌های فولاد؛ اثر دومینویی رشد قیمت نفت

به گزارش آهن‌ آنلاین؛ بازارهای جهانی بار دیگر به تحولات ژئوپلیتیک خاورمیانه واکنش نشان داده‌اند و نفت پس از چند روز آرامش نسبی، با جهشی قابل‌توجه به مسیر صعودی بازگشته است. افزایش بیش از ۴ درصدی قیمت نفت برنت و رسیدن آن به محدوده ۸۸ دلار در هر بشکه، فقط یک نوسان مقطعی در بازار انرژی نیست، بلکه هشداری برای صنایع وابسته به انرژی ازجمله فولاد به شمار می‌رود. تشدید تنش‌های نظامی، نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز و کاهش ذخایر نفت خام آمریکا، همگی سیگنال‌هایی هستند که می‌توانند هزینه تولید فولاد، حمل‌ونقل مواد اولیه و قیمت آهن ‌آلات را در ماه‌های آینده تحت‌تاثیر قرار دهند. علاوه‌بر تحولات میدانی، منطقه اختلافات سیاسی درباره آینده تنگه هرمز نیز بر نگرانی بازار افزود. رد پیشنهاد عمان درباره مدیریت مشترک این آبراه از سوی ایران، بار دیگر نگاه فعالان بازار را متوجه یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان کرد. تنگه هرمز محل عبور بخش قابل‌توجهی از صادرات نفت خاورمیانه است و هرگونه افزایش ریسک در این منطقه، به‌سرعت در قیمت نفت منعکس می‌شود. عامل دیگری که از رشد قیمت‌ها حمایت کرد، کاهش موجودی نفت خام آمریکا بود. آمار موسسه نفت آمریکا نشان داد ذخایر نفت خام این کشور طی هفته گذشته ۳.۳ میلیون بشکه کاهش یافته است. 

بازار آهن در انتظار موج جدید گرانی

افت ذخایر در شرایطی که بازار همزمان با نگرانی‌های ژئوپلیتیک روبه‌رو است، این برداشت را تقویت می‌کند که عرضه جهانی نفت همچنان با محدودیت‌هایی مواجه بوده و ظرفیت جبران شوک‌های احتمالی کاهش یافته است. افزایش قیمت نفت برای صنعت فولاد فقط به معنای رشد هزینه سوخت نیست، بلکه همه حلقه‌های زنجیره تولید را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. فولادسازی صنعتی انرژی‌بر است و بخش مهمی از هزینه‌های تولید آن به قیمت حامل‌های انرژی، برق، گاز و حمل‌ونقل وابسته است. رشد قیمت نفت هزینه حمل مواد اولیه مانند سنگ‌ آهن، زغال‌سنگ، قراضه و همچنین جابه‌جایی محصولات نهایی را افزایش می‌دهد و در نهایت بر قیمت تمام‌شده فولاد اثر می‌گذارد.

در بازار جهانی فولاد نیز این مسئله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، چراکه بسیاری از تولیدکنندگان بزرگ علاوه‌بر افزایش هزینه انرژی، با فشار ناشی از رشد هزینه حمل‌ونقل دریایی نیز روبه‌رو خواهند شد. اگر تنش‌ها در خاورمیانه ادامه پیدا کند و ریسک عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز افزایش یابد، احتمال رشد نرخ بیمه کشتی‌ها، کرایه حمل دریایی و هزینه واردات مواد اولیه نیز وجود خواهد داشت. موضوعی که می‌تواند قیمت فولاد در بازارهای بین‌المللی را تحت فشار صعودی قرار دهد.

 بازار مواد اولیه فولاد نیز از این شرایط بی‌تاثیر نخواهد بود. تولیدکنندگان سنگ‌ آهن، زغال‌سنگ و سایر مواد معدنی برای صادرات محصولات خود به حمل‌ونقل دریایی وابسته هستند و افزایش هزینه حمل می‌تواند قیمت نهایی این مواد را بالا ببرد. هرچند در کوتاه‌مدت ضعف تقاضا در چین ممکن است بخشی از این فشار را خنثی کند، اما در صورت تداوم بحران ژئوپلیتیک، عامل هزینه می‌تواند جایگزین عامل تقاضا شده و مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد. 

افزایش قیمت نفت انتظارات تورمی را نیز در اقتصاد جهانی تقویت می‌کند. رشد هزینه انرژی، قیمت بسیاری از کالاهای پایه را افزایش می‌دهد و سرمایه‌گذاران را به سمت بازارهای کالایی سوق می‌دهد. فولاد نیز به عنوان یکی از مهم‌ترین کالاهای صنعتی، از این روند تاثیر می‌پذیرد و در دوره‌های افزایش قیمت انرژی، با رشد هزینه تولید و نوسان قیمت آهن ‌آلات مواجه می‌شود.

بازار فولاد چین، به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده فولاد جهان، در شرایط کنونی با دو نیروی متضاد روبه‌رو است. از یک‌طرف ضعف بخش مسکن، کاهش سرمایه‌گذاری ساختمانی و افت تقاضا مانع از رشد قیمت فولاد شده و از سوی‌دیگر، افزایش هزینه انرژی و حمل‌ونقل می‌تواند از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کند. بنابراین اگر قیمت نفت در سطوح بالاتر تثبیت شود، بخشی از افت قیمت فولاد ناشی از ضعف تقاضا ممکن است جبران شود.

صنعت فولاد در مواجهه با شوک انرژی

در اروپا نیز شرایط مشابهی وجود دارد. فولادسازان اروپایی که در سال‌های اخیر با بحران هزینه انرژی دست‌وپنجه نرم کرده‌اند، نسبت به هرگونه افزایش قیمت نفت و گاز حساس هستند. رشد دوباره قیمت انرژی می‌تواند هزینه تولید کارخانه‌ها را افزایش دهد و برنامه‌های کاهش قیمت یا رقابت با محصولات وارداتی را با چالش مواجه کند.

بازار فولاد ترکیه نیز از نخستین بازارهایی است که آثار این تحولات را احساس می‌کند. ترکیه به واردات انرژی وابستگی بالایی دارد و افزایش قیمت نفت بر هزینه تولید فولاد، قیمت قراضه وارداتی و هزینه حمل اثرگذار است. موقعیت جغرافیایی این کشور در مسیر تجارت منطقه‌ای باعث می‌شود هرگونه تنش در خاورمیانه بر هزینه‌های لجستیکی فولادسازان ترک نیز تاثیر بگذارد.

در بازار داخلی ایران نیز اگرچه قیمت انرژی به صورت مستقیم تابع نرخ‌های جهانی نیست، اما افزایش قیمت نفت از طریق رشد نرخ ارز، افزایش هزینه واردات تجهیزات، رشد هزینه حمل‌ونقل و تشدید انتظارات تورمی می‌تواند بر بازار آهن‌ آلات اثر بگذارد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هرگاه تنش‌های منطقه‌ای شدت گرفته و قیمت نفت افزایش یافته، بازار داخلی فولاد نیز با افزایش تقاضای احتیاطی و نوسانات قیمتی همراه شده است.