شکاف بی‌سابقه قیمت میلگرد و شمش

به گزارش آهن آنلاین- در روزهای اخیر، بازار فولاد ایران دوباره با شکاف معنادار میان قیمت شمش و میلگرد مواجه شده است. شکافی که فراتر از وضعیت معمول بوده و نشانه‌هایی از آشفتگی ساختاری در زنجیره تامین را به‌نمایش می‌گذارد. این درحالی است که برخی اقلام مونوپولی همچون تیرآهن اصفهان و ورق فولاد مبارکه مسیر کاملا متفاوتی را طی می‌کنند. این‌دو محصول که عملا تحت سلطه عرضه‌کنندگان محدود قرار دارند، همچنان در مدار صعودی حرکت می‌کنند. بازاری که به‌دلیل محدودیت عرضه و حضور فعال سفته‌بازان تنها یکسوپاپ دارد: حرکت به‌سمت بالا، همراه با افزایش قیمت یا در بهترین حالت ثبات نسبی با نوسانات محدود.

تاثیر عرضه شمش در بورس کالا بر بازار آزاد

اما در نقطه‌مقابل، بازار شمش و میلگرد اکنون با پدیده‌ مهمی روبه‌رو است. طی دو هفته گذشته حجم قابل‌توجهی شمش از طریق بورس کالا به بازار تزریق شده، بااین‌حال بازار آزاد همچنان از کمبود شمش می‌گوید. کمبودی که فضای لازم را برای تاخت‌وتاز عرضه‌کنندگان خرد و فعالان کوچک بازار فراهم کرده و موجب شده قیمت‌های بازار آزاد شمش با رفتاری مستقل از مکانیزم عرضه در بورس حرکت کند. راز این تناقض در زمان تحویل نهفته است: بخش عمده شمش‌هایی که اکنون در بازار موجود است، مربوط به معاملات 40 تا 60 روز قبل در بورس کالا است. زمانی‌که قیمت‌ها تحت تاثیرالتهاب و رقابت سنگین در اوج قرار داشت. بنابراین شمش‌هایی که امروز تحویل بازارشده‌اند، بر مبنای نرخ‌های بالای گذشته قیمت‌گذاری شده‌اند و همین‌موضوع سطح فعلی قیمت شمش را به‌شکل غیرواقعی بالا نگه می‌دارد.

ازسوی‌دیگر، شمش‌هایی که طی یکی دو هفته اخیر در بورس کالا فروخته شده‌اند، عمدتا تاریخ تحویل آذرماه دارند. این فاصله زمانی حامل پیام مهمی برای تحلیلگران است، چراکه چنانچه سیاست‌گذاری‌های وزارت صمت بدون تغییر ادامه پیدا کند و وزیر از استیضاح رهایی یابد، اثر واقعی این حجم عرضه با قیمت‌های فعلی در آذرماه نمایان خواهد شد. درنتیجه، بازار فعلی عملادرگیر تاثیرات معاملات قدیمی است و هنوز اثر معاملات جدید بر قیمت‌های بازار آزاد خود را نشان نداده است.

تاثیر کمبود نقدینگی و رکود بر بازار میلگرد

میلگرد، شرایط متفاوت اما مرتبط است. امروز قیمت میلگرد برخی مبادی همچون آریان فولاد و امیرکبیر کاهش 300 تا 400 تومانی را روی تابلوها ثبت کردند که نشانه‌ای از ضعف تقاضا در این بخش دارند. بازار میلگرد، نه‌تنها با رکود معاملاتی روبه‌رو بوده، بلکه کمبود نقدینگی نیز بر آن سایه انداخته است. پایان ماه، حساسیت بانک‌ها نسبت به جابه‌جایی پول و تمایل خریداران به انجام معاملات نسیه یا با وعده تسویه در سرماه، ترکیبی را ایجاد کرده که عملا فولادسازان و فروشندگان را با بازاری کم‌رمق وبی‌جان مواجه کرده است. این کاهش تقاضا درحالی رخ می‌دهد که فاصله قیمت میلگرد با قیمت شمش، هم از نظر اقتصادی و هم از منظر تاریخی، بیش از حد معمول شده است. این شکاف، یکی از نشانه‌های اختلال جدی در روند تعادل‌سازی میان مواد اولیه و محصولات نهایی به‌شمار می‌آید. در نقطه مقابل، بازار تیرآهن اصفهان و ورق مبارکه تصویر کاملا متفاوتی را ترسیم می‌کند. این‌دو محصول به‌دلیل ساختار مونوپولی عرضه، کمبود طبیعی رقابت و جذابیت بالا برای سفته‌بازی، شاهد غلبه تقاضای سفته‌بازان بر میزان عرضه هستند. به‌همین‌دلیل، سطح قیمت در این دو بازار نه تابع پارامترهای بنیادین، بلکه تابع رفتار گروهی از بازیگران است که هرگونه محدودیت در عرضه را به فرصتی برای افزایش قیمت تبدیل می‌کنند. این وضعیت، تیرآهن و ورق را از سایر بخش‌های زنجیره فولاد جدا کرده و عملا آن را در مسیرمتفاوتی نسبت به میلگرد و شمش قرار داده است.

آیا عرضه ورق با مبنای دلاری رقابت شدیدی را به دنبال خواهد داشت؟

رقابت‌های بورس و التهاب بازار آزاد اخبار منتشرشده از کارخانه فولاد مبارکه درباره عرضه ورق با مبنای دلاری 100 هزار تومانی در روز آینده، موجی از انتظار و نگرانی رامیان فعالان بازار ایجاد کرده است. مهم‌ترین پرسش این است که آیا عرضه فردا بارقابت همراه خواهد بود و شدت این رقابت چقدر خواهد بود. تجربه نشان می‌دهد هرگاه شرایط عرضه به‌ویژه درحالت اعتباری 90درصد باشد، تقاضای انباشته شده در بازار به‌سادگی از سقف عرضه عبور می‌کند و رقابت بالا شکل می‌گیرد. چنین رقابتی به‌طورمعمول بازتاب‌های سنگینی در بازار آزاد دارد و می‌تواند زمینه‌ساز موج جدید افزایش قیمت‌ها شود. در مجموع، آنچه بازار فولاد امروز تجربه می‌کند، نه‌فقط نتیجه ناترازی عرضه و تقاضا، بلکه حاصل هم‌زمانی چند عامل ساختاری است: تاخیر زمانی میان معاملات بورس و تحویل به بازار، تداوم سفته‌بازی در اقلام مونوپول، رکود تقاضا در بخش میلگرد، سیاست‌های پولی سخت‌گیرانه بانک‌ها و احتمال تغییر یا ثبات در تیم اقتصادی دولت. شکاف فزاینده قیمت شمش و میلگرد، نشانه‌ای از این عدم‌تعادل‌های تو‌در‌تو است، شکافی که اگر سیاست‌گذارنتواند آن را تا آذرماه با اصلاح سازوکار عرضه و کنترل بازیگران سفته‌باز مدیریت کند، ممکن است به اختلالات بزرگ‌تر در زنجیره فولاد منجر شود.