افزایش ملایم قیمت آهن آلات؛ آرامش پیش از طوفان زمستانی؟

به گزارش آهن آنلاین؛ در حالی‌که سازمان بورس تازه‌ترین لیست پیش‌بینی قیمت پایه زنجیره فولاد برای هفته جاری را منتشر کرده و نشانه‌هایی از افزایش ملایم نرخ‌ها در بیشتر محصولات این زنجیره به چشم می‌خورد، تحلیلگران بازار آهن و فولاد معتقدند که زمستان امسال می‌تواند آغاز دور تازه‌ای از نوسانات باشد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که کاهش دما و محدودیت گازرسانی دیر یا زود بر روند تولید فولاد تأثیر می‌گذارد؛ اما در مقابل، دولت تأکید دارد که با به‌کارگیری سیاست‌های کنترلی و تأمین سوخت جایگزین، اجازه تکرار بحران سال‌های پیش را نخواهد داد. این دو دیدگاه متفاوت، اکنون بازار را در شرایطی از انتظار و تردید قرار داده است؛ آیا دولت موفق خواهد شد چرخه تولید را بی‌وقفه حفظ کند، یا دوباره سناریوی کاهش تولید و جهش قیمتی در راه است؟

نشانه‌های صعود آرام در زنجیره فولاد

طبق گزارش رسمی بورس، تقریباً تمام حلقه‌های زنجیره فولاد، از مواد اولیه تا محصولات نهایی، در هفته جاری با افق قیمتی صعودی روبه‌رو هستند. بهای کنسانتره و گندله سنگ‌آهن رشد محدودی را تجربه کرده و در ادامه، نرخ آهن اسفنجی و شمش بلوم نیز افزایش‌هایی را در بازه ۵ تا ۷ درصدی نشان می‌دهد. بیشترین رشد مورد انتظار اما در بخش میانی و نهایی زنجیره دیده می‌شود؛ جایی که میلگرد و شمش بلوم نسبت به میانگین فعلی خود، رشد قابل توجهی را ثبت کرده‌اند.
با وجود این افزایش‌ها، بازار هنوز از حرکت‌های هیجانی دور است و فعالان آن در وضعیت رصد قرار دارند. نوسانات اخیر قیمت میلگرد که از محدوده ۳۸ تا ۴۲ هزار تومان نوسان داشت، و ثبات نسبی قیمت نبشی و ناودانی، بیانگر آن است که بازار هنوز به سمت التهاب حرکت نکرده است. اما کارشناسان هشدار می‌دهند که این آرامش پیش از طوفان است؛ چراکه با کاهش دما و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی، احتمال فشار بر صنایع فولادی بالا می‌رود و به‌تبع آن، هزینه تولید نیز افزایش خواهد یافت.

بحران انرژی در کمین تولیدکنندگان مقاطع فولادی

افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و محدودیت ظرفیت تولید و انتقال، همواره نقطه‌ضعف زنجیره فولاد در فصل سرد بوده است. هر سال با آغاز سرما، صنایع بزرگ از جمله فولاد، ناچار می‌شوند برای تداوم فعالیت، به سوخت مایع روی آورند. امسال نیز نشانه‌ها حاکی از آن است که فشار بر شبکه گازرسانی زودتر از انتظار آغاز شده و نگرانی از کمبود سوخت، در حال گسترش است.

کارشناسان انرژی می‌گویند اگر پرسازی مخازن سوخت مایع نیروگاه‌ها و صنایع به‌موقع انجام نشود، احتمال اختلال در تولید برق و توقف خطوط فولادی وجود دارد. چنین وضعیتی نه‌تنها به زیان صنایع، بلکه به ضرر کل شبکه انرژی کشور خواهد بود. از منظر اقتصادی، هرگونه وقفه در تولید فولاد می‌تواند به جهش ناگهانی قیمت‌ها در بازار آهن‌آلات منجر شود، چراکه عرضه کاهش می‌یابد و تقاضای انباشته باعث رشد نرخ‌ها خواهد شد. در واقع، پایداری تأمین انرژی، شرط نخست ثبات بازار فولاد است و بدون آن، حتی دقیق‌ترین سیاست‌های کنترلی دولت نیز ناکام خواهد ماند.

کنترل بازار فولاد؛ فاصله میان وعده و واقعیت

در همین فضا، دولت با تأکید بر ضرورت «مدیریت هوشمند مصرف انرژی»، وعده داده است که امسال اجازه تعطیلی کارخانه‌ها و بیکاری کارگران را نخواهد داد. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، از مدیران خواسته است با اصلاح الگوی مصرف و صرفه‌جویی، پایداری تولید را حفظ کنند. اما فعالان بازار معتقدند که تحقق این وعده‌ها بدون پشتوانه مالی و لجستیکی کافی دشوار است.
در کنار چالش انرژی، عامل دیگری نیز سایه‌ای سنگین بر اقتصاد ایران انداخته است: عدم خروج ایران از فهرست سیاه FATF. این مسئله، همچنان نقل‌وانتقال مالی و تجاری صنایع بزرگ را با محدودیت مواجه کرده و دست دولت را برای اجرای کامل سیاست‌های حمایتی می‌بندد. کارشناسان می‌گویند ترکیب این دو عامل کمبود انرژی و تنگنای مالی بین‌المللی  می‌تواند باعث شود که سیاست کنترل بازار فولاد در حد شعار باقی بماند. با این حال، دولت می‌کوشد با تزریق تدریجی عرضه در بورس کالا و کنترل قیمت پایه، حداقل در کوتاه‌مدت از جهش ناگهانی نرخ‌ها جلوگیری کند.

بازار آهن آلات در انتظار تصمیم نهایی دولت

اکنون بازار آهن و فولاد در شرایطی از انتظار محتاطانه به سر می‌برد. از یک سو، سیگنال‌های مثبت از سمت بورس کالا و رشد آرام قیمت پایه، فعالان بازار را نسبت به بهبود نسبی وضعیت امیدوار کرده است؛ از سوی دیگر، سایه سنگین بحران انرژی و ابهام در سیاست‌های کنترلی، مانع از تثبیت اعتماد در میان خریداران و تولیدکنندگان شده است.
کارشناسان معتقدند در صورتی که ذخایر سوخت مایع به‌موقع پر نشود یا محدودیت‌های گازرسانی تداوم یابد، بازار ناچار به پذیرش رشد قیمت‌ میلگرد و سایر مقاطع فولادی خواهد بود. در چنین شرایطی، حتی اقدامات کنترلی دولت در بورس کالا نیز توان مهار کامل بازار را نخواهد داشت. باتوجه‌به تجربه سال‌های گذشته، سناریوی محتمل‌تر آن است که بازار فولاد در هفته‌های آتی با نوسان‌های افزایشی ملایم مواجه شود و سپس در دی و بهمن‌ماه، با شدت گرفتن بحران انرژی، روند صعودی شتاب بیشتری بگیرد. اگر دولت بتواند وعده خود مبنی بر حفظ تولید بدون قطعی گاز را عملی کند، شاید امسال شاهد عبور آرام‌تر از زمستان باشیم. اما در غیر این صورت، پیش‌بینی کارشناسان از تکرار روندهای گذشته دور از ذهن نخواهد بود.