رشد ۲.۸٪ تولید محصولات فولادی در ۱۱ ماهه ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل

به گزارش آهن آنلاین؛ جدیدترین آمار منتشرشده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان می‌دهد زنجیره فولاد کشور در ۱۱ ماهه سال ۱۴۰۴ روندی نسبتاً باثبات اما به‌طور محسوسی ناهمگون را پشت سر گذاشته است. بر پایه این گزارش، در حالی‌که بخش‌های میانی زنجیره و واحدهای احیای مستقیم با رشد دو رقمی تولید همراه بوده‌اند، تأمین مواد اولیه در بالادست و مصرف در پایین‌دست با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است.

مجموع تولید کل محصولات فولادی کشور در ۱۱ ماهه سال جاری با رشد ۲.۸ درصدی، از ۲۰ میلیون و ۹۰ هزار تن در دوره مشابه سال ۱۴۰۳ به ۲۰ میلیون و ۶۵۸ هزار تن رسیده است. هرچند این افزایش چندان چشمگیر نیست، اما با توجه به محدودیت‌های شدید انرژی شامل قطعی برق تابستان و افت فشار گاز در زمستان، این رشد نشان‌دهنده تاب‌آوری صنعت فولاد، مدیریت مناسب واحدهای تولیدی و استفاده مؤثر از نیروگاه‌های خودتأمین برای جلوگیری از افت تولید ارزیابی می‌شود.

توسعه نامتقارن؛ زنگ خطر در تأمین خوراک

بررسی جزئیات آمارها حاکی از بروز یک «توسعه نامتقارن» در زنجیره ارزش فولاد است. بیشترین میزان رشد تولید مربوط به آهن‌ اسفنجی بوده که با جهش ۱۴.۷ درصدی از ۳۱ میلیون و ۶۳۶ هزار تن به ۳۶ میلیون و ۲۹۴ هزار تن رسیده است؛ رشدی که عمدتاً ناشی از ورود ظرفیت‌های جدید به چرخه تولید است.

با این حال، رشد تولید در بخش خوراک این واحدها هم‌راستا با افزایش ظرفیت احیای مستقیم پیش نرفته است. تولید گندله در این دوره تنها ۰.۲ درصد افزایش یافته (از ۵۷ میلیون و ۵۷۸ هزار تن به ۵۷ میلیون و ۶۶۸ هزار تن) و تولید کنسانتره نیز با رشد ۳.۸ درصدی از ۶۶ میلیون و ۸۱۱ هزار تن به ۶۹ میلیون و ۳۶۵ هزار تن رسیده است. فاصله چشمگیر میان رشد آهن اسفنجی و کندی رشد در استخراج و گندله‌سازی، هشداری جدی درباره احتمال بروز بحران تأمین مواد اولیه برای واحدهای احیای مستقیم در ماه‌های آینده است؛ بحرانی که می‌تواند منجر به توقف تولید یا ایجاد رقابت قیمتی مخرب در بازار گندله شود.

شکاف در زنجیره؛ مازاد در میانه، رکود در مقاطع

فولاد میانی (شامل بیلت، بلوم و اسلب) نیز عملکرد قابل توجهی داشته و با رشد ۱۰.۷ درصدی از ۲۶ میلیون و ۹۵۳ هزار تن به ۲۹ میلیون و ۸۳۴ هزار تن رسیده است. در این میان، تولید بیلت و بلوم ۱۰.۹ درصد افزایش یافته و به ۱۸ میلیون و ۲۹۱ هزار تن رسیده و اسلب نیز رشد ۱۰.۴ درصدی را ثبت کرده است.

با وجود این میزان تولید، حلقه‌های نهایی زنجیره نتوانسته‌اند از این رشد منتفع شوند. در گروه مقاطع طویل، میزان تولید تنها ۴.۴ درصد رشد داشته و از ۱۱ میلیون و ۲۷۳ هزار تن به ۱۱ میلیون و ۷۶۶ هزار تن رسیده است. میلگرد با رشد ۷.۲ درصدی به ۹ میلیون و ۸۸۵ هزار تن رسیده اما تولید تیرآهن ۱۴.۲ درصد افت کرده و به یک میلیون و ۷۳ هزار تن کاهش یافته است. 

کارشناسان می‌گویند ورود ظرفیت‌های جدید بخش خصوصی باعث شده شدت افت تولید تیرآهن نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یابد. تولید نبشی، ناودانی و سایر مقاطع نیز تقریباً ثابت مانده و با رشد ناچیز ۰.۲ درصدی به ۸۰۸ هزار تن رسیده است.

اختلاف معنادار میان رشد فولاد میانی (حدود ۱۱ درصد) و مقاطع طویل (حدود ۴.۴ درصد) نشان‌دهنده تداوم رکود تقاضا در بخش ساختمان و کندی پروژه‌های عمرانی است. این وضعیت بیانگر آن است که توسعه و تسهیل صادرات شمش، در شرایط فعلی اصلی‌ترین راهکار جلوگیری از انباشت محصول در واحدهای ذوب است.

خروج بازار ورق از رکود

در بخش ورق، آمارها حامل سیگنال‌های مثبتی برای صنایع مصرف‌کننده مانند خودرو، لوازم خانگی و بسته‌بندی است. تولید انواع ورق‌های فولادی پس از ماه‌ها از روند نزولی خارج شده و در ۱۱ ماهه امسال با رشد ۰.۹ درصدی از ۸ میلیون و ۸۱۷ هزار تن به ۸ میلیون و ۸۹۲ هزار تن رسیده است. جزئیات نشان می‌دهد ورق گرم با رشد ۱.۸ درصدی به ۸ میلیون و ۴۸۵ هزار تن، ورق سرد با رشد ۱.۶ درصدی به ۲ میلیون و ۳۴۶ هزار تن و ورق پوشش‌دار با رشد ۱.۳ درصدی به یک میلیون و ۶۰۵ هزار تن رسیده است. این افزایش تولید می‌تواند به کاهش التهاب قیمت ورق سیاه در بازار صنایع وابسته کمک کند.

چشم‌انداز و الزامات سیاستی

جمع‌بندی عملکرد ۱۱ ماهه زنجیره فولاد نشان می‌دهد صنعت فولاد علیرغم چالش‌های انرژی، در مسیر حفظ تولید موفق بوده است؛ اما ادامه این روند نیازمند اصلاحات فوری در سیاست‌گذاری است. تغییر جهت سرمایه‌گذاری‌ها و مشوق‌های دولتی از احداث واحدهای جدید احیای مستقیم به سمت اکتشاف سنگ آهن و توسعه گندله‌سازی، در کنار رفع محدودیت‌های ارزی برای صادرات فولاد میانی، از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند توازن زنجیره را حفظ کرده و از بروز بحران در سال آینده جلوگیری کند.