کلافگی بازار از نوسانات قیمت میلگرد

به گزارش آهن آنلاین، بازار فولاد ایران در پاییز ۱۴۰۴ رنگی از آرامش ندارد؛ نه تولیدکننده از ثبات قیمت‌ها خوشحال است و نه مصرف‌کننده توان تطبیق با تورم را دارد. در طول ماه‌های اخیر، نوسانات یکباره نرخ ارز و تصمیمات پرتنش سیاست‌گذاران، بازار داخلی را به میدان هیجانات تبدیل کرده است. میلگرد، به‌عنوان ستون اصلی سازه‌های عمرانی، بیش از دیگر محصولات فولادی در تیررس تغییرات ارزی و محدودیت عرضه قرار گرفت.

تابستان گذشته، بازار درگیر شوک ناشی از کمبود انرژی و افت ظرفیت تولید بود، اما پاییز، شکل تازه‌ای از التهاب را رقم زد: تورم انتظاری و رقابت‌های شدید در بورس کالا. قیمت میلگرد ۱۲ آجدار A3 در ابتدای مهر حوالی ۴۱ تا ۴۳ هزار تومان معامله شد، اما صحبت از نرخ‌های بالاتر در هفته سوم مهر جدی شد. در همین حین، فرمول جدید قیمت‌گذاری بر پایه نرخ اسکناس بانک مرکزی، فضای مبهمی در بین خریداران و تولیدکنندگان ایجاد کرد.

هم‌زمان، صادرات شمش و ورق گرم با انگیزه ارزی تقویت شد و عرضه در بازار داخلی کاهش یافت. فولادسازان از سیاست‌های دستوری شکایت دارند و مصرف‌کنندگان از قیمت‌های افسارگسیخته. جمع این اعتراض‌ها یک نتیجه واحد دارد: کلافگی بازار فولاد از نوسانات سنگین قیمت میلگرد که حالا دیگر نه موقتی بلکه مزمن شده است.

محدودیت‌ها و تبعات تصمیمات دولتی بر قیمت آهن آلات

تصمیماتی که در ظاهر برای «مدیریت بازار آهن آلات» اتخاذ می‌شود، عملاً اثر معکوس بر جا می‌گذارد. طی هفته‌های اخیر، بورس کالا شاهد رفتارهایی بود که بیشتر به تقلای عرضه و گریز از نظارت شباهت داشت تا تنظیم بازار. با انتقال معاملات فولادی‌ها به تالار دوم ارزی، قیمت آهن آلات نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه فاصله‌ای محسوس با نرخ آزاد پیدا کرد.

دولت می‌کوشد با ترکیب نرخ گمرک و ارز رسمی، مبنای جدیدی برای محاسبه قیمت پایه فولاد بسازد، اما تولیدکننده‌ای که مواد اولیه‌اش را با دلار صادراتی تأمین می‌کند، از چنین فرمولی استقبال نمی‌کند. در نتیجه عرضه کاهش، و رقابت بر سر خرید بیشتر شد. این فشار مضاعف، همان عاملی است که باعث شد قیمت میلگرد و تیرآهن روند صعودی به خود بگیرد.

فعالان بازار می‌گویند اگر سیاست‌گذاری دستوری ادامه یابد، بازار آهن آلات بیش از پیش به سمت عدم اعتماد خواهد رفت؛ جایی که نه تقاضا واقعی است و نه عرضه پایدار.

جهش غیرمنتظره قیمت میلگرد پس از تابستان داغ

تابستان گذشته با بحران انرژی و افت تولید همراه بود، اما در پاییز، بحران به شکل دیگری خود را نشان داد: جهش غیرمنتظره قیمت میلگرد. در حالی که پیش‌بینی‌ها از ثبات نسبی حکایت داشت، میلگرد با رشد ۱۰ تا ۱۵ درصدی در کمتر از سه هفته روبه‌رو شد. بورس کالا در عرضه‌های اخیر شاهد رقابت بی‌سابقه بود، جایی که خریداران برای تأمین موجودی انبار تا ۵۰۰ تومان بالاتر از پایه، پیشنهاد دادند. این رفتار مثال‌زدنی از فضای روانی بازار است؛ یعنی جایی که ترس از افزایش نرخ ارز، باعث خرید احساسی می‌شود.

کارخانه‌های بزرگ در بیانیه‌های داخلی خود اعلام کردند که «نوسان ارز و تداوم محدودیت‌های گازی» دو عامل اصلی افزایش قیمت میلگرد بوده‌اند. با این شرایط، پروژه‌های عمرانی کوچک و متوسط در کشور عملاً متوقف شده‌اند و پیمانکاران از تنظیم قرارداد با قیمت‌های جدید عاجز هستند.

بازار آهن درگیر دوگانگی ارزی و کمبود عرضه

بازار آهن ایران هم‌اکنون در وضعیت دوگانگی ارزی قرار دارد: از یک سو، وعده کاهش نرخ ارز توسط بانک مرکزی، و از سوی دیگر، رشد شدید نرخ در معاملات واقعی. این تضاد، تصمیم‌گیری اقتصادی را برای فعالان بازار دشوار کرده است.

شمش فولادی، که پایه تولید میلگرد و تیرآهن است، در بورس کالا با رقابت سنگین معامله شد. برخی عرضه‌ها به‌دلیل احتمال صادرات لغو شدند، زیرا تولیدکننده ترجیح می‌دهد دلار خارجی دریافت کند تا ریال ناپایدار داخلی. همین رفتار باعث کمبود مصنوعی عرضه در داخل شد.

به‌طور هم‌زمان، نرخ سنگ آهن جهانی در محدوده ۱۰۶ دلار تثبیت شد و قراضه سنگین در ترکیه به ۳۵۱ دلار رسید — یعنی رشد جهانی، هم‌دوش رشد داخلی حرکت کرد. در چنین شرایطی، بازار آهن ایران، بین واقعیت جهانی و تصمیمات داخلی معلق مانده است؛ جایی که هر نوسان ارزی، مثل جرقه‌ای به انبار باروت قیمتی عمل می‌کند.

قیمت تیرآهن بین رکود ساخت و فشار ارزی

در ظاهر شاید قیمت تیرآهن تغییر چندانی نداشته باشد، اما واقعیت چیزی دیگر است. کاهش پروژه‌های ساختمانی و رکود ساخت‌وساز در شهرهای بزرگ، تیرآهن را به کالایی کم‌تقاضا تبدیل کرده؛ اما همین رکود، در ترکیب با فشار ارزی، قیمت را بالا نگه داشته است.

تولیدکنندگان تیرآهن معتقدند کاهش عرضه شمش و افزایش روبه‌جلوی هزینه‌های انرژی، پایه قیمت را به‌صورت تدریجی بالا برده است. در نتیجه، بازار تیرآهن نه تحت تأثیر تقاضا، بلکه به دلیل هزینه تمام‌شده و نوسان ارزی افزایش قیمت را تجربه کرده است.

به‌گفته فعالان صنفی، اگر شرایط صادرات و تزریق شمش به بازار با همین روال ادامه یابد، ممکن است تیرآهن سایزهای سنگین در هفته‌های آینده با ۵ تا ۸ درصد رشد مواجه شود — بنابراین حتی کالایی که در رکود قرار دارد، از تورم ارزی در امان نیست.

چشم‌انداز فولاد ایران؛ از بی‌تعادلی تا امید تثبیت نرخ‌ها

بازار فولاد ایران امروز در نقطه‌ای ایستاده که هر عامل اقتصادی کوچک می‌تواند مسیر قیمت را تغییر دهد. کارشناسان افق سرمایه معتقدند اگر نرخ ارز تا پایان مهر تثبیت نشود، نوسانات فعلی ممکن است به افزایش ۱۰ تا ۱۲ درصدی میلگرد و ورق گرم منجر شود. با این حال، بعضی شاخص‌های جهانی نشانه‌هایی از ثبات دارند: بیلت صادراتی دریای سیاه در محدوده ۴۳۵ دلار فوب مانده و ورق گرم چین در محدوده ۴۷۰ دلار تثبیت شده است. همین داده‌ها امیدواری‌هایی را برای کاهش التهاب داخلی ایجاد کرده‌اند، هرچند هنوز سیاست‌های داخلی مانع اصلی شمار می‌شود.

فولادسازان انتظار دارند با اجرای طرح تخصیص پایدار گاز در فصل زمستان، هزینه تولید تاحدی متعادل شود. اگر این اتفاق رخ دهد، می‌توان امیدوار بود که قیمت میلگرد و سایر محصولات فولادی از حالت گل‌آفگی فعلی خارج شوند و بازار به تعادلی قابل‌پیش‌بینی برسد.

بازار فولاد ایران در مهر ۱۴۰۴ تصویری ترکیبی از هیجان، کمبود، و سیاست‌های پرتناقض را به نمایش گذاشته است. میلگرد، که باید شاخص ثبات عمرانی کشور باشد، به مرکز تلاطم قیمتی تبدیل شده است. تیرآهن، ورق و شمش نیز هرکدام متاثر از این نوسان در مسیر افزایشی حرکت می‌کنند.

راه برون‌رفت از این وضعیت، نه در فرمول‌های دستوری، بلکه در ثبات واقعی نرخ ارز، شفافیت عرضه و برنامه‌ریزی انرژی نهفته است. تا آن زمان، گل‌آفگی بازار فولاد ادامه دارد؛ بازاری که هر نوسان کوچک را به موجی سهمگین تبدیل می‌کند و چشم هزاران تولیدکننده و مصرف‌کننده را به تابلوی شایعات اقتصادی دوخته است.