میلگرد ۴۰ هزار تومانی؛ مرز روانی جدید بازار آهن آلات

به گزارش آهن آنلاین؛ بازار آهن‌آلات این روزها در وضعیتی ایستاده است که نه می‌توان از رکود مطلق سخن گفت و نه از رونق واقعی. زمزمه‌هایی از گوشه و کنار بازار شنیده می‌شود مبنی بر اینکه بخشی از معامله‌گران در حال رصد دقیق رفتار قیمت‌ها هستند تا شاید فرصت مناسب ورود را بیابند، در حالی که گروهی دیگر همچنان دست به عصا حرکت می‌کنند و ترجیح می‌دهند فعلاً نظاره‌گر باشند. پرسش اصلی اکنون این است: آیا خرید سرمایه‌ای میلگرد در محدوده قیمتی ۴۰ هزار تومان، تصمیمی منطقی در شرایط فعلی محسوب می‌شود؟ برای پاسخ به این سؤال باید به چند عامل کلیدی نگریست؛ از جمله نقش بورس کالا در کشف قیمت آهن و سایر مقاطع فولادی، اختلاف‌های فاحش در ضرایب زنجیره فولاد، و البته تحولات بازار شمش که به‌عنوان پایه قیمت میلگرد، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

بازار میلگرد در دو راهی انتظار و اقدام

در هفته‌های اخیر، رفتار بازار آهن بیش از هر چیز به رفتاری محتاطانه شباهت دارد. فعالان بازار، چه در سطح بنکداران و چه سرمایه‌گذاران خرد، تمایلی به ورود سریع ندارند و عمدتاً منتظرند تا سیاست‌های قیمتی جدید در بورس کالا و تأثیر آن بر نرخ‌های بازار آزاد مشخص شود. در معاملات اخیر شمش بلوم، اختلاف ۳۵۰۰ تومانی میان نرخ پایه و پایانی، نشان از هیجان و تردید در بازار دارد. عرضه شمش با قیمت پایه حدود ۳۰ هزار تومان و رقابت ۱۱ درصدی تا محدوده ۳۴ هزار تومان، این پیام را به بازار مخابره کرد که هنوز میل به تقاضا در سطوح پایین وجود دارد و فولادسازان از ریزش شدید قیمت‌ها نگران‌اند.
در این میان، انبارهای پر از میلگرد نیز به عامل دیگری در ایجاد تردید بدل شده است. میلگردهایی که در نیمه دوم سال، در انبارهای بدون سقف نگهداری می‌شوند، در اثر تغییرات جوی کیفیت ظاهری خود را از دست داده و گاه تا ۳۰ درصد افت قیمت پیدا می‌کنند. از همین رو، خرید سنگین و سرمایه‌ای در چنین بازاری برای بسیاری از فعالان توجیه‌پذیر نیست، مگر آنکه چشم‌انداز رشد قیمت‌ها روشن‌تر شود.

دستورالعمل‌های تازه و بازی متغیر بورس کالا

بورس کالا در هفته‌های اخیر با ابلاغ دستورالعمل‌های جدید، به نقطه‌ای حساس در روند قیمت‌گذاری فولاد رسیده است. طبق فرمول تازه، سقف قیمت شمش بر اساس نرخ فوب صادراتی ضربدر نرخ فروش دلار در بازار مبادله تعیین می‌شود؛ اما اختلاف میان این نرخ و واقعیت بازار همچنان محل مناقشه است. بررسی معاملات اخیر نشان می‌دهد که نسبت قیمت شمش به آهن اسفنجی حدود ۷۲ درصد است، در حالی که در دستورالعمل جدید، این نسبت باید ۳۵.۵ درصد باشد. همین تناقض باعث شده شمش در بورس کالا عملاً دو برابر ضریب تعریف‌شده عرضه شود و زمینه رقابت‌های غیرواقعی در معاملات را ایجاد کند.
تولیدکنندگان فولاد، به‌ویژه اعضای انجمن فولاد ایران، صراحتاً از این وضعیت انتقاد کرده‌اند. بهرام سبحانی، رئیس این انجمن، بورس کالا را به خروج از وظایف قانونی خود متهم کرده و گفته است: «بورس به‌جای کشف قیمت، به ابزار تحمیل قیمت تبدیل شده است.» او هشدار داده که ادامه این روند، نه تنها به ضرر فولادسازان بلکه به زیان کل زنجیره تولید تمام خواهد شد. در واقع، بورس کالا در حالی نقش داور را بازی می‌کند که خود یکی از طرف‌های اصلی تعیین نتیجه است.

نقش شمش و مرزها در کشف قیمت

یکی از متغیرهای اثرگذار در روند اخیر بازار آهن، وضعیت صادرات شمش و تفاوت نرخ آن در بازارچه‌های مرزی است. بر اساس گزارش‌های میدانی، شمش تحویلی به مرز ماهیرود و ریمدان، حدود ۳۶۰ دلار معامله می‌شود. با در نظر گرفتن نرخ ارز آزاد، این رقم معادل حدود ۴۱ هزار تومان در هر کیلو است. اما به‌دلیل تفاوت میان نرخ ارز آزاد و نرخ مبادله‌ای، بازار داخل از این قیمت تبعیت نمی‌کند. برخی فعالان معتقدند تا زمانی که اختلاف نرخ ارزها برطرف نشود، هیچ فرمولی برای کشف قیمت واقعی فولاد کارایی ندارد.
از سوی دیگر، صادرات غیررسمی محصولات فولادی به کشورهای همسایه مانند پاکستان، باعث شکل‌گیری الگوهای غیرشفاف قیمتی شده است. پاکستانی‌ها برخی محصولات مانند ورق‌های ضخیم ایرانی را خریداری و پس از خرد کردن، به‌عنوان محصول کششی در بازار خود عرضه می‌کنند؛ رفتاری که ارزش افزوده واقعی تولیدکنندگان ایرانی را از بین می‌برد. در نتیجه، بخشی از فولاد کشور عملاً در قالب شبه‌ضایعات صادر می‌شود و اثر مثبتی بر بازار داخلی ندارد.

آیا میلگرد ۴۰ هزار تومانی سرمایه‌گذاری استراتژیک است؟

با جمع‌بندی همه داده‌ها، پاسخ این سؤال ساده نیست. از یک سو، کاهش عرضه مؤثر در بازار، نگرانی از کمبود گاز در ماه‌های سرد سال، و احتمال رشد هزینه‌های تولید، می‌تواند به رشد قیمت میلگرد در هفته‌های آینده دامن بزند. از سوی دیگر، سیاست‌های دستوری بورس کالا و فشار دولت برای کنترل نرخ‌ها، همچنان به‌عنوان مانع اصلی در مسیر رشد پایدار قیمت‌ها عمل می‌کند.
در حال حاضر، نرخ شمش با احتساب مالیات ارزش افزوده به حدود ۳۷ هزار تومان رسیده و این یعنی قیمت میلگرد ۴۰ هزار تومانی در بازار آزاد با حاشیه سود محدودی معامله می‌شود. اگر فرض کنیم نرخ دلار مبادله‌ای ثابت بماند و رقابت در معاملات شمش کاهش یابد، احتمال افت جزئی قیمت میلگرد در کوتاه‌مدت وجود دارد. اما در افق میان‌مدت، متغیرهایی چون نرخ انرژی، هزینه حمل‌ونقل، و تحولات جهانی فولاد می‌تواند جهت بازار را تغییر دهد.
بنابراین، خرید سرمایه‌ای در این سطح قیمتی برای فعالانی که دید کوتاه‌مدت دارند، ریسک بالایی دارد؛ اما برای کسانی که افق شش‌ماهه تا یک‌ساله در نظر می‌گیرند، می‌تواند فرصتی قابل تأمل باشد به‌ویژه اگر سیاست‌های کنونی بورس کالا اصلاح و روند کشف قیمت شفاف‌تر شود.