افغانستان؛ کریدور استراتژیک تأمین سنگ‌آهن برای صنعت فولاد ایران

به گزارش آهن آنلاین؛ بازار جهانی آهن‌ آلات و فولاد در هفته‌های اخیر شاهد رخدادهایی بوده که می‌تواند مسیر آینده این صنعت را در اروپا، آسیا و حتی همسایگی ایران دگرگون کند. از تحقیقات ضددامپینگ اتحادیه اروپا علیه فولاد ارزان آسیایی گرفته تا وابستگی پرحاشیه اروپا به تختال روسیه، از سرمایه‌گذاری ایران در معادن افغانستان تا ضربه تعرفه‌های جدید آمریکا به صادرات اروپا، همه و همه قطعات پازلی هستند که تصویر تازه‌ای از رقابت، سیاست و امنیت زنجیره تأمین فولاد ترسیم می‌کنند. در ادامه با نگاهی تحلیلی، این تحولات به‌ظاهر پراکنده را در کنار هم قرار داده‌ایم تا نشان دهد چگونه تصمیمات سیاسی، اقتصادی و امنیتی در نقاط مختلف جهان می‌تواند توازن بازار فولاد را برهم زده یا فرصت‌های تازه‌ای خلق کند؛ واقعیتی که فعالان بازار آهن‌ آلات ایران و جهان نمی‌توانند از آن چشم بپوشند.

اروپا در خط مقدم نبرد ضددامپینگ

کمیسیون اروپا با آغاز تحقیقات ضددامپینگ علیه واردات محصولات فولاد نورد سرد (CRF) از هند، ژاپن، تایوان، ترکیه و ویتنام عملاً زنگ خطر را برای صادرکنندگان آسیایی به صدا درآورده است. اتحادیه اروپا مدعی است که این کشورها محصولات خود را با قیمت‌های ناعادلانه و در شرایط خاص بازار به فروش می‌رسانند؛ روندی که به باور انجمن فولاد اروپا (EUROFER) صنعت داخلی قاره سبز را در معرض تهدید قرار داده است. احتمال اعمال تعرفه‌های موقت ظرف هفت ماه آینده نشان می‌دهد که بروکسل عزم خود را برای مهار فولاد ارزان جزم کرده است. چنین رویکردی می‌تواند جریان تجارت فولاد را دگرگون و بازار داخلی اروپا را تا حدی در برابر موج واردات ارزان محافظت کند، اما همزمان خطر افزایش هزینه‌ها برای صنایع پایین‌دستی و مصرف‌کنندگان اروپایی را نیز به همراه دارد.

وابستگی دردسرساز به تختال روسی

در حالی که بروکسل با فولاد آسیایی مقابله می‌کند، آمارها نشان می‌دهد بیش از ۶۰ درصد واردات تختال اروپا همچنان از روسیه تأمین می‌شود؛ کشوری که از سال ۲۰۲۲ تحت ۱۸ بسته تحریمی قرار گرفته است. تمدید مهلت واردات تختال روسی تا سال ۲۰۲۸ نه‌تنها اعتراض صنعتگران و نمایندگان پارلمان اروپا را برانگیخته بلکه به ادعای منتقدان، منابع مالی تقویت نظامی مسکو را نیز تقویت کرده است. فاصله قیمتی قابل توجه محصولات روسی که گاه تا ۵۰ درصد ارزان‌تر از فولاد اروپایی است به شرکت‌های خریدار اجازه می‌دهد با پردازش و فروش این محصولات تحت برند «ساخت اروپا» بازار را در اختیار بگیرند. این سیاست متناقض، ضمن تضعیف تولیدکنندگان داخلی، خطر وابستگی بلندمدت به فولاد روسی را تشدید کرده و اتحادیه اروپا را در معمایی پیچیده میان امنیت، اخلاق و منافع اقتصادی گرفتار کرده است.

ایران و افغانستان؛ کریدور تازه زنجیره تأمین

هم‌زمان با کشمکش‌های اروپا، ایران در پی تقویت امنیت زنجیره تأمین خود به سراغ همسایه شرقی رفته است. سفر هیئت عالی‌رتبه صنعت و معدن ایران به کابل و توافق بر سر سرمایه‌گذاری مشترک در معادن سنگ‌ آهن افغانستان، فصل تازه‌ای در همکاری‌های معدنی دو کشور گشوده است. احداث کارخانه‌های فرآوری در مناطق مرزی، علاوه بر کاهش هزینه حمل‌ونقل، می‌تواند ایران را به منابع غنی سنگ‌ آهن افغانستان متصل کند و مرز شرقی کشور را به یک کریدور راهبردی بدل سازد. با این حال، رقابت چین و هند برای بهره‌برداری از منابع معدنی افغانستان و کمبود زیرساخت‌های کلیدی همچون انرژی و نیروی متخصص، ریسک‌هایی هستند که نمی‌توان نادیده گرفت. موفقیت این پروژه‌ها نیازمند مدیریت دقیق، سرمایه‌گذاری بلندمدت و ثبات سیاسی در افغانستان است.

سایه تعرفه‌های آمریکا بر تجارت جهانی فولاد

در سوی دیگر اقیانوس اطلس، ایالات متحده با اعمال تعرفه ۳۹ درصدی بر کالاهای سوئیس بار دیگر نشان داد که سیاست‌های حمایتی دونالد ترامپ می‌تواند بازار جهانی فولاد و فلزات را تحت تأثیر قرار دهد. افت ۲۲ درصدی صادرات سوئیس به آمریکا تنها در ماه اوت، زنگ هشدار تازه‌ای برای صادرکنندگان اروپایی است که به بازار آمریکا وابسته‌اند. هرچند بخش‌هایی مانند دارو و طلا از این تعرفه‌ها معاف شده‌اند، اما این اقدام نشان می‌دهد که چرخه جدیدی از تعرفه‌گذاری می‌تواند زنجیره تجارت جهانی فولاد را دستخوش تغییر کند و مسیر صادرات اروپا به بازارهای جایگزین مانند آلمان یا کانادا را پررنگ‌تر سازد.

تحولات اخیر از بروکسل تا کابل و واشنگتن نشان می‌دهد که بازار جهانی فولاد بیش از هر زمان دیگری به سیاست گره خورده است. اتحادیه اروپا در تلاش برای حفاظت از صنعت داخلی میان دوگانه فولاد ارزان آسیایی و تختال روسی گرفتار شده، ایران با چالش تأمین مواد اولیه و فرصت‌های تازه در افغانستان روبه‌رو است، و ایالات متحده با تعرفه‌های تازه می‌تواند موج جدیدی از بازآرایی زنجیره‌های تأمین جهانی را رقم بزند. برای فعالان بازار آهن‌ آلات ایران، رصد این تغییرات نه‌تنها یک ضرورت تحلیلی، بلکه ابزار پیش‌بینی نوسانات قیمتی و برنامه‌ریزی بلندمدت خواهد بود.