رشد ۷.۲ درصدی تولید میلگرد و افت ۴.۴ درصدی تولید تیرآهن در ۵ ماه نخست ۱۴۰۴

به گزارش آهن آنلاین، بررسی آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان می‌دهد که تولید زنجیره فولاد کشور در پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ تحت تأثیر محدودیت‌های انرژی و قطعی برق، با افت محسوس در برخی محصولات مواجه شده است. ‌به‌عنوان مثال، تولید تیرآهن در این دوره با کاهش ۴.۴ درصدی به حدود ۵۸۶ هزار تن رسید. در بخش مقاطع تخت فولادی نیز آمارها خبر از افت دارند؛ ورق گرم و ورق سرد به ترتیب ۴.۶ و ۶ درصد کاهش تولید را تجربه کردند. همچنین تولید ورق پوشش‌دار با کاهش ۲.۶ درصدی همراه بوده است. این روند می‌تواند نشانه‌ای از فشار مستقیم قطعی برق بر خطوط نورد و نهایی‌سازی محصولات باشد. در ادامه به بررسی روند حرکتی سایر محصولات فولادی خواهیم پرداخت. 

تولید میلگرد، بیلت و بلوم در مسیر صعود

برخی از مقاطع فولادی رشد اندکی داشته‌اند. مثلا، تولید میلگرد با رشد ۷.۲ درصدی به بیش از ۴.۵ میلیون تن رسید و فولاد میانی نیز افزایش ۲.۹ درصدی را ثبت کرد. به نظر می‌رسد واحدهای فولادی برای حفظ بازار داخل و صادرات، تولید این محصولات را در اولویت قرار داده‌اند. در بخش نیمه‌ساخته‌ها، تولید بیلت و بلوم افزایش ۲.۷ درصدی را تجربه کرد و به بیش از ۴.۵ میلیون تن رسید. تولید اسلب هم با رشد ۲ درصدی از مرز ۱.۷ میلیون تن عبور کرد. این ارقام نشان می‌دهد فولادسازان تلاش کرده‌اند تا در شرایط محدودیت برق، محصولات میانی را برای حفظ توازن زنجیره تولید و تعهدات صادراتی در اولویت قرار دهند.

هشدار برای نیمه دوم سال

اگرچه رشد برخی محصولات در ظاهر امیدوارکننده است، اما واقعیت این است که کاهش تولید در بخش‌های نهایی و مصرفی، زنگ خطر جدی برای نیمه دوم سال به شمار می‌رود. تداوم محدودیت‌های برق و گاز می‌تواند تولید ورق‌های فولادی و مقاطع ساختمانی را بیشتر تحت فشار قرار دهد؛ اتفاقی که هم بازار داخل را با نوسان قیمت مواجه می‌کند و هم می‌تواند صادرات را با اختلال همراه سازد.

صنعت فولاد ایران در پنج‌ماهه نخست ۱۴۰۴ ترکیبی از رشد محدود و افت معنادار را تجربه کرده است. با توجه به چشم‌انداز مصرف انرژی در ماه‌های آینده، ضرورت بازنگری در برنامه‌ریزی انرژی فولادسازان و حمایت دولت از این بخش بیش از پیش احساس می‌شود. در غیر این صورت، کاهش تولید در بخش‌های کلیدی می‌تواند بر بازار داخلی و جایگاه صادراتی ایران در نیمه دوم سال تأثیر منفی بگذارد.

افت ۴۵ درصدی واردات محصولات فولادی در پنج‌ماهه ۱۴۰۴

بررسی آمار پنج ماهه نخست امسال نشان می‌دهد که واردات اکثر مقاطع و محصولات فولادی کشور نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته است. این روند نشان‌دهنده کاهش وابستگی به واردات در بسیاری از حلقه‌های زنجیره فولاد است؛ هرچند برخی اقلام همچون فولاد میانی رشد داشته‌اند.

طبق داده‌های انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، مجموع واردات محصولات فولادی در پنج ماهه امسال ۲۴۵ هزار تن بوده که نسبت به ۴۵۸ هزار تن مدت مشابه سال گذشته کاهش ۴۵ درصدی را نشان می‌دهد. ارزش دلاری این واردات نیز با افت ۳۸ درصدی، از ۵۱۳ میلیون دلار به حدود ۳۲۰ میلیون دلار رسیده است.

کاهش چشمگیر در ورق‌ ها و مقاطع طویل

جزئیات آماری نشان می‌دهد که واردات ورق گرم با افت ۴۹ درصدی به ۱۳۰ هزار تن رسیده و ورق سرد نیز ۵۶ درصد کاهش داشته است. واردات میلگرد ۴۳ درصد و تیرآهن ۲۲ درصد کمتر از سال گذشته ثبت شده است. در کنار این‌ها، مقاطع پوشش‌دار نیز افت ۱۲ درصدی وزنی داشته‌اند.

این روند کاهش، بیانگر کاهش نیاز به واردات در محصولاتی است که تولید داخلی آن‌ها توانسته بخش بزرگی از تقاضای بازار را پاسخ دهد. ظرفیت بالای واحدهای بزرگ داخلی در حوزه ورق و مقاطع طویل، نقش مهمی در این جایگزینی ایفا کرده است.

رشد معنادار واردات فولاد میانی

در نقطه مقابل، واردات فولاد میانی شامل بیلت، بلوم و اسلب رشد داشته است. واردات بیلت و بلوم با رشد ۹۰ درصدی از ۱.۰۴ هزار تن به ۲ هزار تن رسیده و اسلب نیز با وجود حجم محدود، رشد ۳۹ درصدی را ثبت کرده است. فولاد میانی در مجموع ۳ هزار تن وارد کشور شده که نسبت به ۱.۵ هزار تن سال گذشته ۸۷ درصد افزایش یافته است.

این افزایش، نشان‌دهنده نیاز صنایع پایین‌دستی به مواد اولیه‌ای است که تولید داخل در برخی مقاطع قادر به تأمین کامل آن نیست. با این حال، رشد واردات فولاد میانی می‌تواند سیگنالی از شکاف میان تولید و مصرف در این حلقه زنجیره باشد.

اثر کاهش واردات بر رقابت داخلی

بررسی جزئیات آمار پنج‌ماهه نشان می‌دهد بیشترین افت واردات در محصولاتی رخ داده که تولید داخلی آن‌ها نه‌تنها نیاز بازار را پوشش می‌دهد بلکه مازاد ظرفیت هم وجود دارد. کاهش چشمگیر واردات ورق گرم (۴۹ درصد)، ورق سرد (۵۶ درصد)، میلگرد (۴۳ درصد) و تیرآهن (۲۲ درصد) در واقع به معنای حذف بخشی از رقابت وارداتی است و این موضوع می‌تواند به تقویت جایگاه تولیدکنندگان داخلی در بازار کمک کند.

فولاد مبارکه، ذوب‌آهن اصفهان و سایر واحدهای بزرگ و کوچک فعال در حوزه مقاطع طویل و تخت، با ظرفیت بالای خود توانایی تأمین نیاز داخلی را دارند. بنابراین کاهش واردات این گروه محصولات، علاوه بر کاهش خروج ارز، فرصت بهتری برای عرضه و فروش تولیدکنندگان ایرانی فراهم می‌کند.

البته باید توجه داشت که در برخی حوزه‌ها مانند ورق پوشش‌دار یا محصولات خاص، افت واردات می‌تواند منجر به فشار بر صنایع مصرف‌کننده شود. با این حال، در مجموع روند کاهشی واردات در محصولاتی که رقیب مستقیم تولید داخل هستند، یک سیگنال مثبت برای صنعت فولاد کشور محسوب می‌شود.

 کاهش ۴۵ درصدی حجم واردات و افت ۳۸ درصدی ارزش دلاری آن در پنج ماهه امسال، نشان‌دهنده اثرگذاری سیاست‌های محدودکننده ارزی، تحریم‌ها و همزمان رشد توان داخلی در تولید است. هرچند واردات فولاد میانی روند صعودی داشته، اما کاهش واردات محصولات نهایی فولادی را می‌توان به‌عنوان یک فرصت برای تقویت رقابت‌پذیری و سهم بازار تولیدکنندگان داخلی ارزیابی کرد.

رشد صادرات فولاد ایران در پنج‌ ماهه ۱۴۰۴؛ جهش فولاد میانی و افت مقاطع طویل

آمار جدید انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران نشان می‌دهد صادرات زنجیره آهن و فولاد در پنج‌ماهه نخست سال ۱۴۰۴ روندی صعودی داشته است. مجموع صادرات این دوره به بیش از ۷.۴ میلیون تن رسید؛ رقمی که در مقایسه با سال گذشته ۵۰ درصد افزایش وزنی و حدود ۱۰ درصد رشد ارزشی داشته و ارزآوری حدود ۲.۹ میلیارد دلاری برای کشور به همراه آورده است.

فولاد میانی در خط مقدم صادرات

بخش عمده رشد صادرات مربوط به فولاد میانی بوده است. صادرات بیلت و بلوم در این بازه بیش از ۴.۴ میلیون تن ثبت شد که حدود ۷ درصد رشد داشته است. همچنین صادرات اسلب جهش بزرگی را تجربه کرده و با رشد ۲۵ درصدی به حدود ۱.۳ میلیون تن رسید. این آمار نشان می‌دهد که فولادسازان کشور به‌ویژه در شرایط محدودیت‌های داخلی، ترجیح داده‌اند محصولات نیمه‌ساخته را بیشتر روانه بازارهای خارجی کنند.

مقاطع طویل؛ کاهش چشمگیر میلگرد

در مقابل، صادرات مقاطع طویل فولادی کاهش یافته است. میلگرد به‌عنوان اصلی‌ترین محصول این بخش، افت ۲۳ درصدی را تجربه کرد و به ۸۴۹ هزار تن رسید. صادرات تیرآهن هم بیش از ۳۲ درصد کاهش یافت. این روند می‌تواند زنگ خطری برای تولیدکنندگان داخلی باشد؛ چراکه نشان می‌دهد یا بازارهای صادراتی ایران در این حوزه در حال از دست رفتن است یا نیاز داخل مانع از رشد صادرات شده است.

مقاطع تخت روی ریل صعود

برخلاف مقاطع طویل، صادرات ورق‌های فولادی (گرم، سرد و پوشش‌دار) رشد قابل توجهی داشته است. در مجموع، صادرات این گروه با افزایش ۱۹۱ درصدی به حدود ۴۱۰ هزار تن رسید. به نظر می‌رسد استراتژی صادراتی شرکت‌های بزرگی مانند فولاد مبارکه در تمرکز بر ورق‌ها موفق بوده و تقاضای خارجی برای این محصولات همچنان بالاست.

مواد اولیه؛ ارزآوری بالا اما چالش‌برانگیز

در بخش مواد اولیه نیز روند صادرات صعودی بوده است. کنسانتره سنگ آهن با رشد ۷۸ درصدی به ۲.۹ میلیون تن رسید و گندله سنگ آهن هم با رشد ۱۷ درصدی از مرز ۴.۷ میلیون تن عبور کرد. تنها کاهش محسوس در این بخش مربوط به آهن اسفنجی بود که افت ۳ درصدی را نشان می‌دهد. این افزایش صادرات مواد اولیه اگرچه به ارزآوری کمک می‌کند، اما نگرانی‌هایی در مورد خام‌فروشی و تأمین خوراک صنایع پایین‌دست به همراه دارد.

به‌طور کلی، صادرات فولاد ایران در پنج‌ماهه نخست ۱۴۰۴ عملکرد مثبتی داشته و رشد چشمگیری در فولاد میانی و مقاطع تخت ثبت شده است. با این حال، افت صادرات مقاطع طویل و سهم بالای مواد اولیه در صادرات نشان می‌دهد که ساختار صادراتی کشور هنوز با چالش‌هایی روبه‌روست. اگرچه اعداد و ارقام امیدوارکننده‌اند، اما برای رسیدن به جایگاه پایدار در بازارهای جهانی، نیاز به تمرکز بیشتر بر محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا و کاهش وابستگی به خام‌فروشی احساس می‌شود.