اثرات منفی واردات گسترده ورق های سرد و پوشش دار با ارز ترجیحی

به گزارش آهن آنلاین- آخرین آمار موجود از واردات ورق سرد در 11 ماهه 1402 نشان‌دهنده جهش 170 درصدی واردات این محصول است. بنابر گزارش آماری انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، مجموع واردات فولاد ایران در 11 ماهه سال گذشته حدود 1.5 میلیون تن بوده است. افزایش شدید و قابل توجه واردات ورق‌های سرد و ورق پوشش‌دار از جمله ورق روغنی، رنگی، گالوانیزه و… نیز موضوعی است که در آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران کاملا مشهود است، به طوری که واردات ورق سرد به کشور در 11 ماهه سال گذشته نسبت به مدت مشابه حدودا سه برابر شده است.

جزئیات واردات فولاد ایران در 11 ماهه نخست سال 1402 در جدول زیر قابل مشاهده است:

روند صعودی واردات ورق سرد و ورق پوشش‌دار در سال جاری نیز ادامه یافته است و این در حالی است که برای واردات این محصول ارز ترجیحی اختصاص می‌یابد. آن‌طور که دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران اعلام کرده است، در سال جاری نسبت حجم معامله به عرضه ورق سرد به 75 درصد رسیده است. در مقابل آمار واردات نیز نشان‌دهنده تدوام رشد واردات این ورق‌هاست. این در حالی است که ظرفیت تولید بیش از 50 درصد از ظرفیت کارخانه‌های ورق سرد و 70 درصد کارخانه‌های ورق پوشش‌دار خالی است.

آسیب اختصاص ارز ترجیحی به واردات ورق سرد

طبیعی است که اختصاص ارز ترجیحی برای واردات ورق‌های سرد و پوشش‌دار در حالی که تولید داخلی بیشتر از نیاز بازار است توجیه ناپذیر باشد و منجر به تضعیف تولید داخل شود چرا که تولید کنندگان داخلی ناچارند مواد اولیه مورد نیاز خود را با دلار آزاد خریداری کنند.به گفته رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران موضوع دیگری که منجر به کاهش تولید کارخانه‌ها شده است، تعیین سهمیه و مواد اولیه برای تولیدکنندگان ورق‌های سرد و پوشش‌دار از جمله ورق گالوانیزه براساس میزان فروش آن‌ها در بورس کالاست. براساس اعلام فعالان این حوزه، افزایش بیش از 2.5 برابری واردات ورق سرد به کشور در سال گذشته منجر به افت 2.8 درصدی تولید ورق سرد در کشور شده است. اکنون خریداران عمده ورق سرد تقاضای خود را کاهش داده‌اند چرا که محصول وارداتی ارزان‌تر است.

واردات باید هدفمندسازی شود

هدفمندسازی واردات موضوعی است که لازم است در این حوزه مورد توجه مسئولان قرار گیرد، علاوه بر این اختصاص ارز نیمایی برای واردات ورق سرد موضوعی است که تولیدکنندگان این محصول را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. در شرایطی که تولید ورق سرد در داخل، مازاد بر نیاز بازار است، لازم است که با هدف حمایت از توان تولید، نه تنها از واردات آن محصول جلوگیری شود، بلکه نهادهای سیاستگذار با اتخاذ تصمیم‌هایی صادرات این محصول را تسهیل کنند. در این صورت، توان بالقوه تولید ورق‌های سرد و پوشش‌دار، بالفعل خواهد شد. علاوه بر این، لازم است که مواد اولیه بیشتری وارد کشور شده و با تبدیل آن به محصول نهایی، ارزش افزوده بیشتری ایجاد شود. اگر اکثریت توان تولید در کشور به کارگرفته شود، علاوه بر تولیدکننده، مصرف‌کننده نیز نفع خواهد برد؛ همزمان لازم است که به حفظ و گسترش بازارهای فولادی نیز بپردازیم. شایان ذکر است که ورق‌های سرد و پوشش‌دار، یک محصول کاملا استراتژیک برای کشور به‌شمار می‌رود و اگر اقدامی صورت گیرد که منجر به کاهش توان تولید کشور شده یا به صنایع تولیدی آسیبی وارد کند، در واقع به کشور یک آسیب استراتژیک وارد می‌شود.

ایران می‌تواند در بازارهای صادراتی حضوری موثر داشته باشد

اختصاص ارز ترجیحی به واردات ورق سرد و پوشش‌دار و روند رو به رشد واردات این محصولات در حالی است که تولیدکنندگان، مواد اولیه مورد نیاز خود را با ارز آزاد از بازار داخلی تهیه می‌کنند که نسبت به قیمت مواد اولیه جهانی بالاتر است. در همین حال، به دلیل واردات گسترده، قیمت این دو محصول در بازار داخلی نیز کاهش یافته و همین موضوع منجر شده تولید برای تولیدکنندگان محصول در داخل کشور به صرفه نباشد. اما با توجه به توان تولید داخل و ظرفیت کارخانه های موجود، در صورتی‌که صادرات تسهیل شود، ورق‌های سرد و پوشش‌دار ایران می‌تواند در بازارهای صادراتی هدف، حضوری موثر داشته باشند. اما سیاست‌های فعلی، کار را برای تولیدکنندگان این محصولات بسیار دشوار کرده است. همزمان، چالش ناترازی انرژی نیز صنایع فولادی و تولیدکنندگان ورق‌های سرد و پوشش‌دار را متاثر کرده است. تولیدکنندگان و فعالان این حوزه معتقدند که وظیفه دولت حمایت از تولید و در نتیجه تامین زیرساخت‌های مورد نیاز همچون برق است.