احتمال تغییر سهمیه سوخت / طرح جدید بنزینی رونمایی شد

به گزارش اقتصاد آنلاین، در حالی‌که بحث افزایش قیمت بنزین این روزها به یکی از موضوعات پرحاشیه فضای رسانه‌ای کشور تبدیل شده، یک رسانه اصولگرا طرحی متفاوت را مطرح کرده است. این رسانه معتقد است به جای افزایش نرخ یا چندنرخی‌کردن بنزین، دولت باید یارانه سوخت را به هر فرد ایرانی (نه فقط صاحبان خودرو) اختصاص دهد تا عدالت یارانه‌ای برقرار شود و مصرف نیز به‌صورت طبیعی کنترل گردد.

این پیشنهاد با عنوان طرح بنزین به‌نفر، مدعی است بدون شوک قیمتی، هم مصرف سوخت کاهش می‌یابد و هم اقشار فاقد خودرو از منافع یارانه سوخت بهره‌مند می‌شوند.

جزئیات سه سناریوی بنزینی روی میز دولت

دولت در حال بررسی سه گزینه برای مدیریت مصرف بنزین است.

گزینه نخست، اجرای طرح بنزین سه‌نرخی است که نرخ یارانه‌ای را حدود ۲۵۰۰ تومان، نرخ دوم را ۵۰۰۰ تومان و نرخ آزاد را ۱۰ هزار تومان تعیین می‌کند.

گزینه دوم، افزایش ۵۰ درصدی قیمت فعلی بنزین است که نرخ یارانه‌ای به حدود ۲۳۰۰ تومان و نرخ آزاد به ۵۰۰۰ تومان می‌رسد.
اما گزینه سوم و جنجالی، طرحی است که توسط رسانه‌های اصولگرا مطرح شده و بر مبنای اختصاص بنزین به هر فرد شکل گرفته است.

جدول مقایسه طرح‌های پیشنهادی بنزین

جزئیات طرح بنزین به‌نفر؛ از عدالت تا انگیزه صرفه‌جویی

بر اساس این پیشنهاد، هر ایرانی روزانه یک لیتر بنزین یارانه‌ای دریافت می‌کند که معادل ۳۰ لیتر در ماه است. برای یک خانواده چهار نفره، این رقم به ۱۲۰ لیتر بنزین یارانه‌ای در ماه می‌رسد.
افرادی که بنزین مازاد دارند می‌توانند سهمیه خود را در بازار انرژی یا بورس انرژی به قیمت نزدیک به نرخ آزاد بفروشند. این مدل موجب می‌شود یارانه بنزین تنها به دارندگان خودرو نرسد و تمامی شهروندان از آن بهره‌مند شوند.

به گفته طراحان، در این سیستم، انگیزه اقتصادی برای کاهش مصرف و صرفه‌جویی ایجاد می‌شود و به جای تشویق مردم به مصرف بیشتر، زمینه برای بهینه‌سازی داوطلبانه فراهم می‌شود.

حذف شوک قیمتی و تقویت عدالت انرژی

در این مدل، هیچ افزایش قیمتی برای مصرف‌کنندگان رخ نمی‌دهد و به جای فشار تورمی، توزیع عادلانه یارانه انرژی محور کار است.
از سوی دیگر، تفکیک مصرف شخصی از صنعت حمل‌ونقل عمومی باعث می‌شود که سوخت موردنیاز بخش حمل‌ونقل از طریق CNG، LPG یا برق تأمین شود و یارانه بنزینی فقط به مصارف خانوارها اختصاص یابد.

این طرح همچنین امکان رصد دقیق مصرف، جلوگیری از قاچاق سوخت و مدیریت بهتر ناوگان حمل‌ونقل را برای دولت فراهم می‌کند.

تأثیرات اقتصادی و اجتماعی طرح بنزین به‌نفر

به گفته کارشناسان اقتصادی، اجرای این طرح می‌تواند به افزایش عدالت اجتماعی و کاهش نارضایتی عمومی از تبعیض در یارانه سوخت منجر شود.

در مقابل، برخی منتقدان هشدار می‌دهند که اجرای آن نیازمند زیرساخت‌های دقیق برای رصد سهمیه‌ها و جلوگیری از بازار سیاه است.

با این حال، رسانه‌های اصولگرا معتقدند که با طراحی سازوکار دقیق و امکان مبادله شفاف در بورس انرژی، این طرح نه‌تنها تورم‌زا نیست، بلکه می‌تواند به یک مدل پایدار در توزیع عادلانه یارانه تبدیل شود.

آیا دولت به سمت طرح بنزین به‌نفر می‌رود؟

در حالی‌که تاکنون دولت بارها افزایش قیمت بنزین را تکذیب کرده، طرح «بنزین به‌نفر» ممکن است به‌عنوان جایگزینی برای اصلاح تدریجی نظام یارانه سوخت در نظر گرفته شود.

در صورت اجرای این طرح، دولت می‌تواند بدون ایجاد فشار بر جامعه، مصرف بنزین را کنترل کرده و در عین حال از فشار مالی ناشی از واردات سوخت بکاهد.

به این ترتیب، به‌جای اصلاح قیمتی، اصلاح توزیعی در دستور کار قرار خواهد گرفت؛ موضوعی که اگر به‌درستی اجرا شود، می‌تواند نظام یارانه سوخت کشور را متحول کند.