چین ترمز صادرات فولاد را می‌کشد؛ هشدار CISA به فولادسازان

به گزارش آهن آنلاین؛ بازار جهانی فولاد در روزهای اخیر با یک سیگنال مهم ازسوی چین مواجه شده است؛ انجمن آهن و فولاد چین (CISA) از فولادسازان این کشور خواسته صادرات خود را با مقررات جدید هماهنگ کرده و از رقابت تهاجمی در بازارهای خارجی فاصله بگیرند. این هشدار در شرایطی مطرح شده که صادرات فولاد چین از یک‌سو زیر فشار محدودیت‌های تجاری و تحقیقات ضددامپینگ قرار گرفته و ازسوی‌دیگر، بازارهای جهانی نسبت به حجم عرضه ارزان‌قیمت این کشور حساس‌تر از گذشته شده‌اند.

چین ترمز صادرات را می‌کشد؟

CISA از فولادسازان چینی خواسته ضمن رعایت مقررات صادراتی، بر خودانضباطی صنعتی، حل‌وفصل اختلافات تجاری و سازگاری با استانداردهای بین‌المللی تمرکز کنند. این درخواست را باید در بستر بزرگ‌تری از تحولات تجارت جهانی فولاد دید. در نیمه نخست ۲۰۲۶، حجم صادرات فولاد چین روندی کاهشی داشت، درحالی‌که قیمت‌ آهن آلات نسبتاً باثبات باقی ماند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بازار جهانی بیش از آنکه با شوک قیمتی مواجه باشد، در حال تجربه تغییر تدریجی در الگوی عرضه است.

 در همین‌حال، صادرات بیلت چین افزایش قابل‌توجهی داشته است. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا اگر محدودیت‌های تجاری برای محصولات نهایی افزایش پیدا کند، بخشی از عرضه ممکن است به سمت محصولات نیمه‌ساخته حرکت کند. درنتیجه، کنترل صادرات لزوماً به معنای حذف فشار چین از بازار جهانی نیست؛ بلکه می‌تواند شکل این فشار را تغییر دهد. افزایش عرضه بیلت به بازارهای منطقه‌ای، در صورت تداوم، می‌تواند رقابت میان تولیدکنندگان سایر کشورها را در بخش محصولات نهایی و نیمه‌ساخته تشدید کند.

از طرف‌دیگر، شروع اجرای نظام مجوز صادرات برای برخی محصولات فولادی چین از ابتدای ۲۰۲۶، نشان می‌دهد سیاست‌گذار این کشور صرفاً به توصیه‌های انجمن اکتفا نکرده و کنترل تجارت خارجی فولاد را وارد مرحله رسمی‌تری کرده است. این کنترل‌ها طیف گسترده‌ای از محصولات، از چدن و نیمه‌ساخته‌ها تا محصولات تخت، طویل، لوله و ریل را دربرمی‌گیرد.

دیوار تعرفه‌ها بلندتر می‌شود

یکی از مهم‌ترین دلایل تغییر رویکرد چین، افزایش فشار تجاری ازسوی بازارهای مقصد است. طبق اعلام CISA، در نیمه نخست سال ۱۲ تحقیق مقدماتی علیه محصولات فولادی چین آغاز شده و انجمن انتظار دارد محدودیت‌های خارجی در نیمه دوم سال تشدید شود. این روند را باید در کنار سیاست‌های جدید اتحادیه اروپا نیز قرار داد؛ جایی که کاهش سهمیه واردات و اجرای قواعد منشأ بر مبنای «ذوب و ریخته‌گری» می‌تواند مسیر ورود فولاد چینی به بازار اروپا را دشوارتر کند. 

اهمیت این اتفاق در آن است که چین دیگر صرفاً با مسئله تعرفه یا محدودیت یک بازار خاص مواجه نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از کشورها در حال بازنگری سیاست‌های واردات فولاد خود هستند. وقتی بازارهای بزرگ یکی پس از دیگری برای حمایت از تولیدکنندگان داخلی، سهمیه یا محدودیت منشأ تعیین می‌کنند، فولاد مازاد چین ناچار است به سمت بازارهای دیگری حرکت کند. همین موضوع می‌تواند رقابت را در بازارهای نوظهور آسیا، خاورمیانه، آفریقا و سایر مناطق افزایش دهد. به بیان دیگر، خطر اصلی برای بازار جهانی الزاماً کاهش صادرات چین نیست؛ بلکه تغییر مسیر صادرات چین است. اگر بخشی از عرضه‌ای که پیش‌تر راهی اروپا یا بازارهای توسعه‌یافته می‌شد، به بازارهای منطقه‌ای دیگر منتقل شود، فشار رقابتی در این بازارها می‌تواند افزایش پیدا کند.

قیمت آهن آلات در انتظار یک معادله تازه

این تحولات می‌تواند رفتار قیمت آهن آلات در بازارهای جهانی را پیچیده‌تر کند. از یک‌طرف، کنترل صادرات و کاهش عرضه محصولات فولادی چین می‌تواند از افت شدید قیمت‌ها جلوگیری کند؛ از طرف‌دیگر، اگر صادرات به بازارهای جایگزین منتقل شود، رقابت قیمتی در برخی مناطق افزایش خواهد یافت. بنابراین در کوتاه‌مدت نمی‌توان صرفاً از «کاهش صادرات چین» نتیجه گرفت که قیمت جهانی فولاد حتماً صعودی خواهد شد.

نکته مهم دیگر، ثبات نسبی قیمت‌ها در کنار کاهش حجم صادرات چین در نیمه نخست سال است. این وضعیت نشان می‌دهد بازار جهانی تا حدی توانسته کاهش عرضه را جذب کند، اما هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند صحبت کرد. برای تغییر مسیر پایدار قیمت‌ها، باید تقاضای واقعی در اقتصادهای بزرگ نیز تقویت شود؛ موضوعی که در حال حاضر همچنان با ابهام‌هایی مانند رکود ساخت‌وساز، سیاست‌های پولی و ریسک‌های ژئوپلیتیک روبه‌رو است.

در بازار محصولات تخت نیز این مسئله اهمیت بیشتری دارد. به‌عنوان مثال، قیمت ورق سیاه در بازارهای مختلف به شدت تحت‌تاثیر قیمت صادراتی چین، هزینه حمل، تعرفه‌های وارداتی و فاصله قیمت میان بازارهای منطقه‌ای قرار دارد. بنابراین هرگونه تغییر در سیاست صادراتی چین می‌تواند ابتدا در معاملات صادراتی ورق و سپس در قیمت‌های بازارهای مقصد منعکس شود؛ هرچند شدت این اثرگذاری در هر منطقه متفاوت خواهد بود

فرصت یا تهدید برای بازار ایران؟

برای بازار ایران، اهمیت هشدار CISA بیش از کاهش احتمالی صادرات چین، به تغییر مقصد و ترکیب محصولات صادراتی این کشور بازمی‌گردد. اگر محدودیت‌های تجاری، چین را به سمت صادرات بیشتر محصولات نیمه‌ساخته و بازارهای منطقه‌ای سوق دهد، رقابت برای فولادسازان ایرانی می‌تواند شدیدتر شود؛ به‌ویژه در شرایطی که صنعت فولاد ایران هم‌زمان با محدودیت انرژی، افزایش هزینه تولید و چالش‌های صادراتی مواجه است. 

در مقابل، اگر سیاست جدید چین واقعاً به کاهش صادرات محصولات کم‌ارزش، کنترل رقابت قیمتی و حرکت به سمت محصولات با ارزش افزوده بالاتر منجر شود، می‌تواند از شدت عرضه تهاجمی در بازار جهانی بکاهد و فضای متعادل‌تری برای سایر تولیدکنندگان ایجاد کند. بنابراین، پیام CISA را نباید به‌معنای توقف ناگهانی صادرات چین دانست؛ بلکه باید آن را نشانه‌ای از تغییر قواعد بازی در تجارت جهانی فولاد تلقی کرد. در ماه‌های آینده، بیش از حجم صادرات چین، سه متغیر اهمیت خواهد داشت: مقصد صادرات، ترکیب محصولات و واکنش بازارهای واردکننده. تغییر هم‌زمان این عوامل می‌تواند مسیر قیمت آهن آلات و محصولات فولادی، از بیلت و ورق تا مقاطع طویل، را در بازارهای منطقه‌ای تحت‌تاثیر قرار دهد