تناقض تولید با ارز آزاد و صادرات با ارز نیما / ارز چندنرخی علت ایجاد تعهدات کاذب برای صادرکنندگان

به گزارش اقتصادآنلاین، بعد از اخباری که درخصوص صادرات پسته توسط صادرکنندگان غیرتخصصی و ضربه‌ای که این گروه به صادرکنندگان تخصصی پسته وارد کرده بودند، منتشر شد؛ صحبت از تغییر ارزش پایه گمرکی پسته نیز توسط این گروه که عمدتا خودروسازان و واردکنندگان خودرو هستند نیز به مباحث قبلی اضافه شد. 

مجید حجت، رئیس اتاق بازرگانی رفسنجان در گفت‌وگو با اقتصادآنلاین از این موضوع پرده برداشت و جزئیاتی را ارائه داد. 

حجت در این زمینه گفت که «متاسفانه خودروسازان به موضوع ارزش و پایه گمرکی هم ورود کرده‌اند و ارزش پایه گمرکی محصول پسته را نامعقول ارائه داده‌اند. قیمت پسته که بین ۶۵۰۰ تا ۷۵۰۰ دلار در تن است را خیلی بیشتر در گمرک اظهار کرده‌اند، چرا که ارزی که برای رفع تعهد ارزی در گمرک می‌ماند، قابل توجه است. ارزش پایه گمرکی پسته را بالا برده‌اند که واقعی نیست، تقاضای ما این است که گمرک ورود کند و این موضوع کارشناسی شود و ارزش پایه گمرکی معقول ارائه بدهند.» 

در همین زمینه محمدرضا فاروقی، رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران به خبرنگار اقتصادآنلاین گفت: این موضوع تماماً مربوط به بحث ورود صادرکنندگان غیرتخصصی به صادرات پسته نیست. اختلاف ارزش‌هایی که الان در صادرات ایجاد شده متاثر از نرخ تسعیر ارز است. ارزش‌گذاری‌های کالاهای صادراتی یا از طریق استعلام از مراجع ذیربط که در این حوزه وزارت جهاد کشاورزی است و یا توسط کارگروهی که در گمرک مسئولیت تعیین ارزش کالاهای صادراتی را برعهده دارند، انجام می‌شود، قیمت از طریق قیمت عمده و سایر شاخص‌هایی که در تعیین قیمت بازار موثر است کشف می‌شود. 

وی افزود: اختلافی در بحث ارزش‌گذاری ریالی مطرح نیست و بیشتر بحث نرخ تسعیر ارز مطرح است. صادرکننده اعتقاد دارد که کالا را با ارز آزاد تولید کرده است، ولی زمانی که کمیته ارزش‌گذاری می‌کند و یا ارزش‌ها توسط دستگاه ذیربط به دستگاه مجری که گمرک است اعلام می‌شود این را به نرخ تسعیر نیمایی در جداول ارزش پایه صادراتی قرار می‌دهند که تقریبا ۲۰ تا ۳۰ درصد قیمت کالا را بالاتر می‌برد و می‌تواند تعهدات ارزی کاذب ایجاد کند.

فاروقی با اشاره به این موضوع که دولت نرخ ارز بازار آزاد را قبول ندارد، گفت: زمانی که کالا را ارزش‌گذاری می‌کنند به ریال محاسبه می‌کنند، اما ارزش کالا در فهرست ارزش‌های پایه صادراتی به نرخ دلار تعیین می‌شود تا بر همان منوال صادرکننده اظهار انجام دهد. صادرکننده می‌گوید کالا را با نرخ ارز آزاد تولید کرده، اما دولت فقط نرخ نیما را به رسمیت می‌شناسد، همین موضوع یک تفاوت نرخ ایجاد کرده که باعث شده بعضا تعهدات کاذب در بحث ارزش‌های صادراتی ایجاد شود.

رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران در مورد این موضوع که صادرکنندگان پسته می‌گویند صادرکنندگان غیرتخصصی در تعیین ارزش و پایه گمرکی دخالت دارند نیز گفت: یکی از شرکت‌ها که صادرکننده تخصصی پسته نیست، بیشترین صادرات حجم پسته را به خود اختصاص داده، چون آن‌ها واردات از محل صادرات انجام می‌دهند، به آن صورت دغدغه قیمت را ندارند، اگرچه این موضوع برای آن‌ها هم قطعا مهم خواهد بود.

فاروقی گفت: آنچه که برای ارزش‌گذاری کالای صادراتی طبق ماده ۱۶ قانون امور گمرکی وجود دارد، بحث قیمت فروش کالا برای صادرات به اضافه هزینه‌های بیمه، حمل و خروج کالا از قلمرو گمرکی است و این مستند به اسنادی است که صادرکننده در زمان صدور ارائه می‌دهد.

به گفته وی، این که بعضاً صادرکننده‌ها بر مبنای ارزش‌های پایه صادراتی که به صورت ادواری اعلام می‌شود، اظهار انجام می‌دهند که به اصطلاح برای جلوگیری از جرائم و مجازات‌های بعدی است. 
رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران مطرح کرد: آن چیزی که در این مسئله می‌تواند راهگشا باشد اصلاح آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی است. در بحث ارزش‌گذاری کالاهای وارداتی چندین ماده داریم، اما در بحث ارزش‌گذاری کالاهای صادراتی فقط دو ماده در آیین‌نامه داریم. در حال حاضر آیین‌نامه اجرایی قانون امور گمرکی در دست اصلاح است. 

فاروقی در پایان تاکید کرد: اختلاف نظر در مورد ارزش پایه گمرکی پسته نیز در یک کارگروه ویژه در ذیل کمیسیون گمرک اتاق ایران پیگیری خواهد شد. این نوید را می‌دهم که این مشکل حل خواهد شد، ضمن این که باید یک تعاملی هم با دستگاه‌های دولتی انجام شود، چرا که آن‌ها هم نقطه نظرات خودشان را دارند.