افزایش قیمت قوطی و پروفیل در غیاب رونق معاملات

بازار قوطی و پروفیل فولادی درحالی وارد نیمه دوم شهریور شده که فاصله میان هزینه‌های تولید و توان خرید مصرف‌کنندگان بیش از گذشته خودنمایی می‌کند. قیمت مواد اولیه، ورق گرم، هزینه‌های انرژی، حمل‌ونقل و نرخ ارز در ماه‌های اخیر فشار قابل‌توجهی بر هزینه تمام‌شده تولیدکنندگان وارد کرده است، اما این افزایش هزینه هنوز نتوانسته به رونق معاملات در بازار قوطی و پروفیل منجر شود. مسئله اصلی بازار امروز این است که قیمت‌ها از سمت هزینه در حال افزایش‌اند، اما تقاضا از سمت مصرف‌کننده توان همراهی با این رشد را ندارد. بررسی قیمت‌های بازار در شهریور نیز همین دوگانگی را نشان می‌دهد. 

برای نمونه، قیمت پروفیل ۲ میلی‌متر در برخی معاملات از حدود ۱۲۳ هزار تومان در هر کیلوگرم در ابتدای شهریور به محدوده ۱۳۵ هزار تومان در نیمه ماه رسید و سپس اندکی عقب‌نشینی کرد. در بازار خرده‌فروشی نیز قیمت انواع قوطی در ابعاد مختلف در محدوده بیش از ۱۲۰ هزار تومان به‌ازای هر کیلوگرم قرار داشته است. این روند نشان می‌دهد که بازار از نظر قیمت اسمی، افزایشی بوده، اما افزایش قیمت به معنای رونق تقاضا نیست.

ورق گرم هزینه پروفیل را بالا می‌برد

یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده قیمت پروفیل، نرخ ورق سیاه است. تولیدکننده پروفیل نمی‌تواند مستقل از روند قیمت ورق گرم حرکت کند و هر افزایش در هزینه مواد اولیه، در نهایت فشار بیشتری بر قیمت محصول نهایی ایجاد می‌کند. در هفته‌های اخیر، افزایش نرخ ارز و بالا رفتن هزینه جایگزینی مواد اولیه موجب رشد قیمت ورق گرم در بازار داخلی شده است. 

گزارش‌های بازار نشان می‌دهد خریداران پایین‌دستی خریدهای خود را به نیازهای فوری محدود کرده‌اند و افزایش قیمت ورق با افزایش تقاضای واقعی همراه نبوده است. به‌همین‌دلیل بازار قوطی و پروفیل با یک تضاد جدی مواجه است. تولیدکننده برای حفظ حاشیه سود خود ناچار به افزایش قیمت است، اما مصرف‌کننده نهایی به‌دلیل کاهش قدرت خرید، از پذیرش کامل این افزایش قیمت خودداری می‌کند.

رکود ساخت‌وساز، مهم‌ترین ترمز تقاضا

قوطی و پروفیل ارتباط مستقیمی با ساخت‌وساز، پروژه‌های عمرانی، صنایع سبک، تولید در و پنجره و بخش‌های مختلف صنعتی دارد. بنابراین هرگونه کاهش فعالیت در این بخش‌ها خود را در حجم تقاضای پروفیل نشان می‌دهد. در شرایطی که هزینه ساخت‌وساز افزایش یافته، بسیاری از فعالان ساختمانی خرید مواد اولیه را به زمان اجرای پروژه موکول می‌کنند. 

به عبارت دیگر، خریدار امروز کمتر با هدف انبار کردن محصول وارد بازار می‌شود و بیشتر زمانی خرید می‌کند که مصرف قطعی داشته باشد. این رفتار باعث شده حتی در دوره‌هایی که قیمت قوطی و پروفیل افزایش پیدا می‌کند، بازار از نظر حجم معاملات همچنان کم‌رمق باقی بماند. بنابراین نمی‌توان هر افزایش قیمت را به‌عنوان نشانه ورود بازار به یک روند صعودی پایدار تفسیر کرد.

نرخ ارز محرک تقاضا نیست

نرخ ارز در بازار فولاد ایران دو اثر متفاوت دارد. از طرفی افزایش نرخ ارز هزینه جایگزینی مواد اولیه و انتظارات تورمی را بالا می‌برد و فروشنده را به افزایش قیمت ترغیب می‌کند و از طرف دیگر، همین افزایش قیمت باعث می‌شود مصرف‌کننده برای خرید مردد شود. این وضعیت را می‌توان «تورم هزینه‌ای همراه با رکود تقاضا» نامید. در چنین شرایطی، ممکن است قیمت قوطی و پروفیل بالا برود، اما تعداد معاملات کاهش پیدا کند یا خریداران سفارش‌های خود را کوچک‌تر کنند. در واقع، بازار در شرایط فعلی بیشتر از آنکه از رشد مصرف واقعی تغذیه کند، تحت‌تاثیر هزینه جایگزینی، نرخ ارز و انتظارات تورمی قرار دارد.

ضعف تقاضا فقط مشکل خریداران نیست. تولیدکنندگان قوطی و پروفیل نیز با کاهش سرعت گردش سرمایه، افزایش هزینه مواد اولیه، انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل و هزینه‌های مالی روبه‌رو هستند. در بازاری که فروش با سرعت سابق انجام نمی‌شود، نگهداری موجودی نیز برای تولیدکننده پرریسک است. هرگونه کاهش قیمت ورق یا محصول نهایی می‌تواند ارزش موجودی انبار را کاهش دهد. به‌همین‌دلیل، برخی فعالان بازار ترجیح می‌دهند با موجودی پایین‌تر فعالیت کنند و خرید مواد اولیه را تا زمان مشخص شدن روند بازار به تعویق بیندازند. این رفتار می‌تواند به کاهش معاملات و عمیق‌تر شدن رکود بازار منجر شود.

صادرات، یک مسیر جایگزین اما محدود

بازار صادراتی می‌تواند بخشی از فشار موجود بر تولیدکنندگان داخلی را کاهش دهد. قیمت صادراتی پروفیل ایران در شهریور برای ضخامت‌های مختلف در محدوده حدود ۶۳۵ تا ۶۵۵ دلار به‌ازای هر تن گزارش شده است. رقمی که نشان می‌دهد محصول ایرانی همچنان در بازارهای خارجی قابلیت عرضه دارد. صادرات قوطی و پروفیل با محدودیت‌هایی مانند هزینه حمل، رقابت تولیدکنندگان منطقه‌ای، نوسان نرخ ارز و شرایط تجارت خارجی مواجه است. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت صادرات به‌تنهایی ضعف تقاضای داخلی را جبران کند.

بازار در انتظار سیگنال است؟

در کوتاه‌مدت، مسیر بازار قوطی و پروفیل بیش از هر چیز به سه متغیر نرخ ارز، قیمت ورق سیاه و قدرت خرید مصرف‌کننده وابسته است. اگر نرخ ارز و هزینه مواد اولیه همچنان افزایش یابد اما تقاضای نهایی تغییری نکند، احتمالا بازار با افزایش قیمت اسمی و تداوم رکود معاملاتی مواجه خواهد بود. در مقابل، اگر فعالیت ساخت‌وساز و صنایع مصرف‌کننده افزایش پیدا کند، رشد قیمت‌ها می‌تواند با افزایش حجم معاملات همراه شود و از حالت صرفاً تورمی خارج شود. بنابراین مسئله اصلی بازار قوطی و پروفیل در شرایط فعلی کمبود قیمت نیست، بلکه فقدان تقاضای موثر است. تا زمانی که مصرف‌کننده توان و انگیزه لازم برای خرید پیدا نکند، افزایش هزینه‌های تولید به رونق بازار منجر نخواهد شد.