جهش سنگین قیمت لوله؛ بازار نگران‌تر از همیشه

به گزارش آهن‌ آنلاین؛ بررسی بازار لوله فولادی طی هفته‌های اخیر نشان می‌دهد که این بخش به یکی از پرالتهاب‌ترین بخش‌های زنجیره فولاد ایران تبدیل شده است. بازاری که همزمان تحت‌تاثیر کاهش عرضه ورق فولادی، رشد انتظارات تورمی، اختلال در زنجیره تامین و بحران نقدینگی صنایع پایین‌دستی قرار گرفته و اکنون بسیاری از فعالان آن از جهش سنگین قیمت‌ها و نااطمینانی عمیق خبر می‌دهند. اگرچه در روزهای اخیر با آغاز مجدد خروج محصولات از انبارهای شرکت فولاد مبارکه بخشی از التهاب بازار فروکش کرده و قیمت ورق در بازار آزاد حدود ۱۲ تا ۱۵ هزار تومان کاهش یافته است، اما فعالان صنعت معتقدند نگرانی اصلی بازار هنوز برطرف نشده و صنایع مصرف‌کننده همچنان با چشم‌اندازی مبهم روبه‌رو هستند.

بازار لوله و پروفیل به‌دلیل وابستگی مستقیم به ورق گرم فولادی، بیش از بسیاری از بخش‌های فولادی از تحولات اخیر آسیب دیده است. در واقع هر نوسانی در بازار ورق، به سرعت خود را در قیمت لوله، پروفیل ساختمانی، قوطی صنعتی و محصولات وابسته نشان می‌دهد. از طرفی تمرکز بخش بزرگی از تولید ورق کشور در فولاد مبارکه باعث شده هرگونه اختلال در این شرکت، همه زنجیره پایین‌دستی را تحت فشار قرار دهد. فولاد مبارکه به‌عنوان تامین‌کننده اصلی صنایع خودروسازی، لوازم خانگی، لوله و پروفیل و ورق‌های پوشش‌دار، نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم بازار داخلی دارد و کاهش عرضه این مجموعه در هفته‌های اخیر، شوک سنگینی به بازار وارد کرد.

شوک ورق فولادی به صنایع پایین‌دستی

در روزهای ابتدایی بحران، نگرانی از کاهش تولید و محدود شدن عرضه باعث شد قیمت ورق فولادی جهش قابل‌توجهی را تجربه کند. همین افزایش، بلافاصله قیمت لوله را وارد مدار صعودی کرد. بسیاری از تولیدکنندگان لوله و پروفیل که پیش از این نیز با حاشیه سود پایین فعالیت می‌کردند، ناگهان با رشد شدید هزینه مواد اولیه روبه‌رو شدند. درحالی‌که توان انتقال کامل این افزایش قیمت به مصرف‌کننده نهایی را نداشتند. نتیجه این وضعیت، کاهش تولید، افت حجم معاملات و حتی توقف فعالیت برخی واحدهای کوچک و متوسط بود.

یکی از مهم‌ترین مشکلات فعلی صنعت لوله و پروفیل، بحران نقدینگی است. بسیاری از واحدهای پایین‌دستی نه‌تنها توان خرید نقدی مواد اولیه را ندارند، بلکه افزایش نرخ بهره و محدود شدن فروش اعتباری نیز فشار مضاعفی بر آنها وارد کرده است. اختلاف محسوس نرخ معاملات نقدی و اعتباری در بازار و بورس کالا نشان می‌دهد که سرمایه در گردش به مسئله‌ای حیاتی برای صنایع پایین‌دستی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، حتی اگر قیمت‌ها به‌صورت مقطعی کاهش یابند، باز هم بسیاری از خریداران امکان ورود گسترده به بازار را ندارند.

همچنین فضای نااطمینانی اقتصادی و نوسانات شدید نرخ ارز باعث شده انتظارات تورمی در بازار تقویت شود. فعالان بازار بر این عقیده هستند که بخش مهمی از رشد قیمت‌ها نه ناشی از افزایش واقعی تقاضا، بلکه حاصل ترس از آینده و نگرانی نسبت به کمبود احتمالی کالا در ماه‌های آینده است. وقتی بازار تصور می‌کند هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل افزایش خواهد یافت یا احتمال اختلال در واردات و توزیع وجود دارد، قیمت‌ها پیش از وقوع واقعی این اتفاقات رشد می‌کنند. این همان پدیده‌ای است که اکنون در بازار لوله و پروفیل به وضوح مشاهده می‌شود.

بازار لوله زیر سایه نااطمینانی

افزایش هزینه حمل‌ونقل، محدود شدن برخی مسیرهای تجاری و نگرانی از اختلال در تامین مواد اولیه نیز فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است. هرچند بخشی از نیاز بازار می‌تواند از طریق واردات جبران شود، اما واردات نیز با چالش‌هایی مانند رشد نرخ ارز، هزینه بالای حمل و زمان طولانی تحویل همراه است. در حال حاضر پیشنهادهایی برای واردات ورق از چین و روسیه مطرح شده، اما فعالان بازار می‌گویند ورود این محصولات به بازار زمان‌بر خواهد بود و در کوتاه‌مدت نمی‌تواند اثر فوری بر کاهش قیمت‌ها داشته باشد. 

در این شرایط وضعیت صنایع مصرف‌کننده لوله و پروفیل نیز پیچیده‌تر از گذشته شده است. بسیاری از پروژه‌های ساختمانی و صنعتی به‌دلیل رشد هزینه‌ها یا کاهش نقدینگی با کندی مواجه شده‌اند. افزایش قیمت مسکن باعث افت تقاضای واقعی در بازار ساخت‌وساز شده و همین موضوع مصرف مقاطع فولادی را کاهش داده است. بااین‌حال، کاهش مصرف به معنای آرامش بازار نیست. چراکه کارخانه‌های تولیدکننده لوله برای جلوگیری از افت بیشتر قیمت‌ها، عرضه را مدیریت می‌کنند و اجازه نمی‌دهند بازار وارد فاز ریزش شدید شود.

صنعت لوله در سال‌های گذشته به‌دلیل توسعه پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده بود، اما اکنون این صنعت با مجموعه‌ای از چالش‌های همزمان روبه‌رو است. از یک سمت افزایش قیمت ورق و محدودیت عرضه و از سوی دیگر بحران انرژی، قطعی برق و کمبود نقدینگی این صنعت را احاطه کرده است. این شرایط باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان با حداقل ظرفیت فعالیت کنند و برخی واحدها حتی ادامه تولید را غیراقتصادی بدانند.

هراس بازار لوله از آینده

با وجود تمام این فشارها، بازگشت تدریجی عرضه فولاد مبارکه تا حدودی توانسته بازار را آرام‌تر کند. از زمان آغاز دوباره ارسال محصولات از انبارهای این شرکت، بخشی از التهاب بازار کاهش یافته و قیمت ورق از سقف‌های هیجانی عقب‌نشینی کرده است. فولاد مبارکه همچنین اعلام کرده آماده است بخشی از ذخایر استراتژیک خود را برای تنظیم بازار عرضه کند. اقدامی که می‌تواند نقش مهمی در کاهش نگرانی صنایع پایین‌دستی داشته باشد. در سطح سیاست‌گذاری نیز وزارت صمت تلاش کرده با مدیریت واردات و انتقال بخشی از تولید به واحدهای دارای ظرفیت خالی، از تشدید بحران جلوگیری کند. 

سیاست فعلی بر این اساس است که واردات به‌صورت متمرکز و کنترل‌شده انجام شود تا از رقابت هیجانی شرکت‌ها در بازارهای خارجی و رشد بیشتر قیمت‌ها جلوگیری شود. همزمان بخشی از زنجیره تولید فولاد نیز در حال بازطراحی است تا وابستگی بازار به چند تولیدکننده محدود کاهش پیدا کند. فعالان بازار می‌گویند که نگرانی اصلی همچنان پابرجا است. چراکه بازار لوله هنوز به تعادل نرسیده و هر شوک جدیدی می‌تواند دوباره قیمت‌ها را وارد مدار صعودی کند. در شرایط فعلی، بازار بیش از آنکه تابع عرضه و تقاضای واقعی باشد، تحت‌تاثیر انتظارات، اخبار سیاسی و نوسانات ارزی حرکت می‌کند. همین موضوع باعث شده فضای احتیاط و بی‌اعتمادی بر معاملات حاکم شود. 

چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار نشان می‌دهد که اگر روند بازگشت عرضه ورق ادامه پیدا کند و واردات نیز به تدریج وارد بازار شود، احتمال کاهش نسبی التهاب وجود دارد. اما در مقابل، ادامه نااطمینانی اقتصادی، محدودیت نقدینگی صنایع پایین‌دستی و رشد هزینه‌های تولید می‌تواند دوباره موج جدیدی از افزایش قیمت را رقم بزند. به‌همین‌دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند بازار لوله هنوز از منطقه خطر خارج نشده و نگرانی‌ها درباره آینده این صنعت همچنان جدی است.