آهن آلات میان دو نیروی متضاد؛ صعود قیمتی یا رکود عمیق؟

به گزارش آهن‌ آنلاین؛ بازار فولاد ایران طی هفته‌های اخیر یکی از پرالتهاب‌ترین دوره‌های خود را پشت سر گذاشته است. دوره‌ای که در آن قیمت محصولات فولادی از میلگرد و تیرآهن گرفته تا ورق و شمش، تحت‌تاثیر مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، روانی و ساختاری دچار نوسانات شدید شده‌اند. اکنون فعالان بازار معتقدند قیمت‌ها در نقطه حساسی قرار گرفته‌اند. جایی که از یک سو کمبود عرضه و رشد هزینه‌ها فشار صعودی به‌وجود می‌آورند و از سوی‌دیگر افت توان خرید و کاهش تقاضا، بازار را به سمت رکود سوق می‌دهد. در چنین فضایی، آینده کوتاه‌مدت بازار بیش از هر زمان دیگری به سیاست‌های دولت، نرخ ارز و بازگشت تعادل به زنجیره تولید وابسته شده است.

یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار داخلی فولاد، وضعیت نقدینگی در اقتصاد است. تجربه نشان داده در دوره‌های پرریسک، دولت‌ها برای پوشش هزینه‌های جاری، حمایت‌های اقتصادی و مدیریت شرایط، ناچار به افزایش پایه پولی و رشد نقدینگی می‌شوند. این افزایش نقدینگی در مرحله نخست ممکن است به‌صورت مستقیم وارد بخش‌های اولویت‌دار شود، اما در ادامه اثر خود را بر قیمت دارایی‌ها، مواد اولیه و کالاهای سرمایه‌ای ازجمله فولاد نشان می‌دهد. از همین‌رو بخشی از رشد قیمت تیرآهن و سایر محصولات فولادی در ماه‌های اخیر ناشی از انتظارات تورمی و حرکت سرمایه‌های سرگردان به سمت بازار کالا بوده است.

کمبود عرضه یا کاهش تقاضا؟

در کنار عامل نقدینگی، بخش عرضه نیز با مشکلاتی جدی مواجه شده است. اختلال در روند تولید و عرضه برخی فولادسازان بزرگ کشور، به‌ویژه در حوزه ورق گرم و اسلب، موجب شد بازار با کمبود محسوس کالا مواجه شود. این کمبود به‌ویژه در بازار ورق که ماده اولیه بسیاری از صنایع پایین‌دستی همچون لوله، پروفیل، لوازم خانگی و خودروسازی است، اثر فوری گذاشت و قیمت‌ها را در مسیر صعودی قرار داد. در این میان برخی شرکت‌های بزرگ فولادی برای متعادل‌سازی بازار، برنامه آزادسازی بخشی از موجودی انبار خود را در دستور کار قرار داده‌اند. همچنین احتمال بازگشت برخی خطوط تولید متوقف‌شده از اواخر هفته مطرح شده است. اگر این برنامه‌ها عملیاتی شود، می‌توان انتظار داشت بخشی از التهاب بازار کاهش یابد و قیمت‌ها از فشار افزایشی فاصله بگیرند. با این حال، مسئله اصلی همچنان کمبود اسلب به‌عنوان خوراک اصلی تولید ورق است.

برخی گزارش‌ها از برنامه‌ریزی برای واردات اسلب حکایت دارد، اما حتی در صورت نهایی شدن این تصمیم، فرآیند ثبت سفارش، حمل و ترخیص حداقل چند ماه زمان نیاز دارد. بنابراین بازار ورق در کوتاه‌مدت همچنان با محدودیت عرضه روبه‌رو خواهد بود. این مسئله می‌تواند صنایع پایین‌دستی را ناچار به واردات مستقیم یا کاهش ظرفیت تولید کند، اتفاقی که در نهایت هزینه تمام‌شده محصولات نهایی را افزایش خواهد داد. در سمت تقاضا نیز شرایط چندان مساعد نیست. هرچند در هفته‌های گذشته بخشی از نقدینگی مردم و فعالان اقتصادی به خرید کالا تبدیل شد و همین موضوع رشد را تشدید کرد، اما اکنون نشانه‌های آشکاری از عقب‌نشینی تقاضا دیده می‌شود. افزایش شدید قیمت‌ تیرآهن، محدودیت‌های بانکی، کاهش توان مالی خریداران و نااطمینانی نسبت به آینده باعث شده بسیاری از مصرف‌کنندگان و حتی واسطه‌ها در موضع انتظار قرار گیرند.

نبض بازار آهن کند شد

بازار فولاد به‌طور سنتی دارای کشش قیمتی مشخصی است. به این معنا که در صورت عبور قیمت‌ها از سطوح منطقی، تقاضا به سرعت افت می‌کند. اکنون نیز همین اتفاق رخ داده و بسیاری از خریداران ترجیح داده‌اند خریدهای خود را به تعویق بیندازند. نتیجه آن شده که بازاری که تا هفته گذشته درگیر هیجان افزایشی بود، اکنون با رکود معاملاتی و حتی کاهش‌های هیجانی از سوی برخی فروشندگان روبه‌رو شده است. برخی مبادی فروش برای جذب نقدینگی و تحریک تقاضا، قیمت‌های خود را کاهش داده‌اند. این رفتار نشان می‌دهد بازار از فاز کمبود عرضه مطلق وارد مرحله‌ای شده که در آن روان بازار و قدرت خرید مصرف‌کننده نقش پررنگ‌تری ایفا می‌کند. در چنین فضایی، تصمیم‌گیری هیجانی می‌تواند برای فعالان بازار زیان‌بار باشد.

یکی از روش‌های حرفه‌ای برای تحلیل شرایط فعلی بازار، بررسی نسبت قیمت محصول نهایی به مواد اولیه در زنجیره تولید است. به‌عنوان مثال، اگر نرخ شمش بلوم در محدوده مشخصی قرار داشته باشد، قیمت میلگرد باید با درنظر گرفتن هزینه تبدیل، حمل، مالیات و سود منطقی در دامنه‌ای قابل پیش‌بینی معامله شود. هرگونه فاصله غیرمتعارف از این دامنه می‌تواند نشانه شکل‌گیری حباب مثبت یا منفی باشد. همچنین اگر شمش بلوم در محدوده ۵۶ تا 56 هزار و 500 هزار تومان قرار داشته باشد، با احتساب حاشیه سود و هزینه نورد، نرخ منطقی میلگرد در بازه‌ای مشخص تعریف می‌شود. چنانچه قیمت میلگرد به شکل هیجانی بسیار بالاتر از این محدوده اعلام شود، احتمال اصلاح وجود دارد. از طرفی اگر قیمت‌ها کمتر از سطح منطقی قرار بگیرد، می‌تواند نشانه فرصت خرید یا فشار فروش موقت باشد.

بازار داخلی در بزنگاه تصمیم‌گیری

در هفته جاری، بازار فولاد بیش از هر چیز در انتظار روشن شدن فضای سیاسی و اقتصادی کشور است. اگر نشانه‌هایی از ثبات، کاهش ریسک و گشایش‌های ارزی پدیدار شود، احتمال افت نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی وجود دارد، عاملی که می‌تواند قیمت فولاد را نیز آرام کند. اما اگر ابهامات ادامه یابد، بازار ممکن است بار دیگر به سمت رفتارهای احتیاطی و رشد قیمت‌ها حرکت کند. در افق میان‌مدت، دو متغیر اصلی نرخ ارز و سیاست اقتصادی دولت در قبال تولید و بخش خصوصی مسیر بازار فولاد ایران را تعیین خواهند کرد. نرخ ارز همچنان مهم‌ترین مولفه تعیین‌کننده قیمت مواد اولیه، صادرات، واردات و قیمت پایه محصولات فولادی است. ازسوی دیگر، اگر دولت فضای فعالیت بخش خصوصی را تسهیل کند و سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را در صنعت و زیرساخت تقویت نماید، صنعت فولاد می‌تواند وارد دوره‌ای تازه از رشد و توسعه شود.

صنعت فولاد ایران ظرفیت بالایی در تولید، صادرات و ارزآوری دارد، اما استفاده از این ظرفیت نیازمند ثبات سیاست‌گذاری، دسترسی پایدار به انرژی، سرمایه‌گذاری در زنجیره ارزش و کاهش مداخلات مقطعی در بازار است. در غیر این صورت، نوسانات تکرارشونده قیمت و بحران‌های عرضه و تقاضا همچنان ادامه خواهد داشت. در حال حاضر بازار فولاد در نقطه تعادل شکننده‌ای قرار دارد. جایی میان کمبود عرضه، افت تقاضا و انتظار برای تصمیم‌های کلان اقتصادی واقع شده است. اگر سیاست‌گذاری هوشمندانه و مدیریت دقیق زنجیره تولید در دستور کار قرار گیرد، بازار می‌تواند به آرامش برسد و در غیر این صورت، نوسان همچنان مهمان اصلی بازار فولاد خواهد بود.

سایه نوسان بر بازار آهن

بررسی بازار آزاد آهن در روز یکشنبه 30 فروردین 1405 نشان می‌دهد که انواع محصولات با نوسان قیمت در بازار عرضه شده‌اند. به‌طوری که میلگرد ذوب آهن در روز مورد بررسی بدون تغییر قیمت روانه بازار شد و به‌عنوان مثال میلگرد 22 ذوب آهن با نرخ 65 هزار و 450 تومان به‌ازای هر کیلوگرم مورد معامله قرار گرفت و این در حالی است که میلگرد میانه با کاهش قیمت 0.6 درصدی مواجه شده است. در بخش پروفیل ساختمانی نیز همین اتفاق رقم خورده است با این تفاوت که قیمت پروفیل در کارخانه تهران رشد 0.8 درصدی را در روز 30 فروردین به ثبت رسانده است و با قیمت 117 هزار و 270 تومان به‌فروش رسید و این در حالی رقم خورده که پروفیل اصفهان بدون تغییر قیمت و با نرخ 118 هزار و 180 تومان در بازار آزاد عرضه شده است. در بخش دیگر بازار تیرآهن روند نزولی را در پیش گرفته است، به‌طوری که هر شاخه تیرآهن 14 تولید اصفهان با قیمت 15 میلیون تومان در بازار عرضه شد که افت 2.9 درصدی را نشان می‌دهد. ورق سیاه فولاد مبارکه با رشد قیمت همراه بوده و ورق سیاه سایز 2000*1000 با قیمت120 هزار و 450 تومان به‌ازای هر کیلوگرم مورد معامله قرار گرفت که افزایش 0.4 درصدی را گزارش می‌کند.