فولاد اروپا در آستانه بحران انرژی؛ برق ۵۰ یورویی شرط بقا

به گزارش آهن آنلاین؛ صنعت فولاد اروپا در شرایطی حساس و سرنوشت‌ساز قرارگرفته است؛ شرایطی که در آن، هزینه‌های بالای انرژی به یکی از اصلی‌ترین تهدیدهای پیش‌روی تولید، سرمایه‌گذاری و توسعه پایدار تبدیل‌شده است. فعالان این صنعت اعلام کرده‌اند که برای حفظ توان رقابتی و تداوم سرمایه‌گذاری در مسیر فولاد کم‌کربن، قیمت برق باید به حدود ۵۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت کاهش یابد. در غیر این صورت، بسیاری از پروژه‌های زیست‌محیطی و توسعه‌ای با خطر توقف یا انتقال به خارج از اروپا مواجه خواهند شد.

در سال‌های اخیر، قیمت انرژی در اتحادیه اروپا به‌طور محسوسی افزایش‌یافته و در مقایسه با کشورهای رقیب، در سطح بالاتری باقی‌مانده است. این موضوع، صنایع انرژی‌بر ازجمله فولاد، شیمیایی، آلومینیوم، سیمان و سرامیک را تحت‌فشار شدید قرار داده و هزینه تولید را به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است.

قیمت‌های ناپایدار؛ مانع اصلی سرمایه‌گذاری

براساس بیانیه‌ای که به امضای بیش از ۱۰۰ نهاد صنعتی رسیده، قیمت‌های «بالا و نوسانی» برق، همراه با مالیات‌های سنگین و هزینه‌های کربنی، به یکی از بزرگ‌ترین موانع سرمایه‌گذاری در صنایع انرژی‌بر تبدیل‌شده است. این شرایط، فرآیند برقی سازی و کربن‌زدایی صنعت فولاد را که از ارکان اصلی سیاست‌های اقلیمی اروپا محسوب می‌شود، با اختلال مواجه کرده و موجب شده بسیاری از طرح‌های توسعه‌ای فاقد توجیه اقتصادی شوند. افزایش بهای انرژی نه‌تنها سودآوری تولیدکنندگان را تحت‌تأثیر قرار داده، بلکه در نهایت می‌تواند به تغییر در ساختار قیمت‌گذاری محصولات نهایی نیز منجر شود؛ موضوعی که در صورت تداوم، بر قیمت میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی در بازارهای داخلی و صادراتی اثرگذار خواهد بود.

فولاد سبز؛ پروژه‌ای بدون صرفه اقتصادی

فعالان صنعت فولاد تأکید دارند که بدون دسترسی به انرژی ارزان و پایدار، تحقق اهداف زیست‌محیطی عملاً امکان‌پذیر نخواهد بود. پروژه‌های فولاد سبز نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان، فناوری‌های نوین و افق بازگشت سرمایه بلندمدت هستند. در شرایط فعلی، افزایش هزینه‌های انرژی باعث شده سرمایه‌گذاران تمایلی به ورود به این پروژه‌ها نداشته باشند و بسیاری از طرح‌ها در مرحله مطالعه یا اجرا متوقف شوند.

در همین راستا، رئیس انجمن فولاد اروپا اعلام کرده است که هزینه کلی برق در کشورهای عضو اتحادیه باید به سطحی نزدیک به ۵۰ یورو در هر مگاوات‌ساعت برسد تا سرمایه‌گذاری در فولاد کم‌کربن تداوم یابد. به باور این نهاد، کاهش قیمت انرژی اکنون به آزمونی برای اعتبار اقتصادی و اقلیمی اروپا تبدیل‌شده و بدون اصلاح ساختار بازار برق، تحقق اهداف صنعتی امکان‌پذیر نخواهد بود.

هم‌صدایی صنایع شیمیایی با فولادسازان

هم‌زمان، صنایع شیمیایی نیز با چالش‌های مشابهی روبه‌رو هستند. شورای صنایع شیمیایی اروپا، موسوم به Cefic، خواستار بازگرداندن قیمت برق به سطح پیش از سال ۲۰۲۱، یعنی حدود ۴۴ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت شده است. به اعتقاد این شورا، دستیابی به انرژی مقرون‌به‌صرفه برای حفظ زنجیره‌های ارزش صنعتی و جلوگیری از مهاجرت سرمایه‌ها ضروری است.

در این میان، مدیران شرکت‌های بزرگ صنعتی نیز نسبت به وضعیت کنونی هشدار داده‌اند که اروپا با سرعتی بی‌سابقه در حال از دست دادن ظرفیت صنعتی خود است. این روند نشانه یک تغییر ساختاری در رقابت‌پذیری اروپا است و می‌تواند در بلندمدت جایگاه این قاره را در زنجیره تولید جهانی تضعیف کند.

نقش نظام تجارت کربن در افزایش هزینه‌ها

یکی دیگر از عوامل فشار بر صنایع انرژی‌بر، نظام تجارت انتشار کربن اتحادیه اروپا (ETS) است. بر اساس این سیستم، شرکت‌ها موظف‌اند بابت میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خود هزینه پرداخت کنند. اگرچه هدف این سازوکار کاهش آلایندگی است، اما فعالان صنعتی معتقدند که در شرایط فعلی، هزینه‌های ناشی از ETS در کنار قیمت بالای برق، فشار مضاعفی بر کارخانه‌های فولادی وارد کرده است.

از زمان راه‌اندازی ETS در سال ۲۰۰۵، انتشار گازهای گلخانه‌ای در اروپا حدود ۳۹ درصد کاهش‌یافته و بیش از ۲۶۰ میلیارد یورو درآمد ایجادشده است. بااین‌حال، تنها بخش اندکی از این منابع صرف کربن‌زدایی صنعتی شده است. صنایع انرژی‌بر خواستار باز توزیع هدفمندتر این درآمدها و هدایت آن‌ها به سمت پروژه‌های کاهش آلایندگی و بهینه‌سازی مصرف انرژی هستند.

چالش زمان‌بر بودن اصلاح زیرساخت‌ها

باوجود برنامه‌های مطرح‌شده، کارشناسان معتقدند که اصلاح زیرساخت‌های انرژی و شبکه‌های انتقال برق، فرآیندی زمان‌بر است و در کوتاه‌مدت پاسخگوی نیاز فوری صنایع نخواهد بود. به همین دلیل، بسیاری از فعالان صنعتی بر ضرورت اجرای سیاست‌های حمایتی کوتاه‌مدت و اضطراری برای عبور از شرایط فعلی تأکید دارند.

نگرانی اصلی صنعت فولاد آن است که در صورت تداوم وضعیت موجود، سرمایه‌گذاری‌ها به مناطق دارای انرژی ارزان‌تر منتقل شود و اروپا بخشی از ظرفیت تولید خود را از دست بدهد. چنین روندی می‌تواند به افزایش وابستگی به واردات، کاهش اشتغال صنعتی و تضعیف امنیت اقتصادی منجر شود.

۵۰ یورو؛ مرز بقا و افول صنعتی

درمجموع، صنعت فولاد اروپا بر این باور است که دستیابی به قیمت برق در سطح ۵۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت، پیش‌شرط بقای رقابتی و تحقق اهداف اقلیمی این بخش است. بدون اصلاح ساختار بازار انرژی و کاهش هزینه‌های تولید، نه‌تنها پروژه‌های فولاد سبز به سرانجام نخواهند رسید، بلکه جایگاه صنعتی اروپا نیز با تهدیدی جدی مواجه خواهد شد. از این منظر، آینده فولاد اروپا بیش از هر زمان دیگری به سیاست‌های انرژی و نحوه مدیریت هزینه‌ها گره‌خورده است.