رشد ۳۰ درصدی حجم صادرات آهن و فولاد در ۹ ماهه ۱۴۰۴

به گزارش آهن آنلاین، انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران آمار صادرات ۹ ماهه سال ۱۴۰۴ زنجیره فولاد کشور را منتشر کرد که بر اساس آن، حجم صادرات آهن و فولاد کشور ۳۰ درصد و مجموع صادرات کل زنجیره فولاد ۴۳ درصد افزایش یافته است. همچنین ارزش صادرات محصولات زنجیره آهن و فولاد با رشد ۲۷ درصدی از مرز ۶ میلیارد دلار عبور کرده که بیانگر تداوم نقش‌آفرینی بازارهای خارجی در توازن عرضه و تقاضای صنعت فولاد ایران است. با این حال، بررسی دقیق‌تر آمارها نشان می‌دهد توزیع منافع این رشد صادراتی همچنان با چالش‌های ساختاری مواجه است و سهم تولیدکنندگان واقعی از این دستاورد محدود باقی مانده است.

جهش صادرات مواد اولیه؛ موتور محرک رشد صادرات

مطابق آمار ارائه‌شده، بیشترین رشد صادرات در بخش مواد اولیه زنجیره فولاد رقم خورده است. صادرات کنسانتره سنگ‌آهن با رشد قابل توجه ۷۹ درصدی از ۵ میلیون و ۱۲۰ هزار تن به ۹ میلیون و ۱۵۶ هزار تن رسیده است. همچنین صادرات گندله سنگ‌آهن با افزایش ۳۳ درصدی از ۷ میلیون و ۵۷۵ هزار تن به ۱۰ میلیون و ۱۰۷ هزار تن رسیده است. رشد چشمگیر صادرات این دو محصول بالادستی، بیانگر افزایش تقاضای بازارهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای برای مواد خام و نیمه‌خام ایرانی است. این روند اگرچه از منظر ارزآوری مثبت ارزیابی می‌شود، اما در عین حال نگرانی‌هایی درباره خام‌فروشی و کاهش دسترسی واحدهای داخلی به مواد اولیه ایجاد می‌کند که در بلندمدت می‌تواند بر پایداری تولید فولاد کشور اثرگذار باشد.

فولاد میانی؛ رشد پایدار صادرات

در بخش فولاد میانی نیز عملکرد صادراتی بسیار مطلوب بوده است. صادرات بیلت و بلوم با رشد ۳۸ درصدی از ۳ میلیون و ۳۳۱ هزار تن به ۴ میلیون و ۵۸۷ هزار تن افزایش یافته و صادرات اسلب نیز با رشد ۴۵ درصدی از ۱ میلیون و ۷۱ هزار تن به ۱ میلیون و ۵۴۹ هزار تن رسیده است. در مجموع، صادرات فولاد میانی با رشد ۳۹ درصدی از ۴ میلیون و ۴۰۲ هزار تن به ۶ میلیون و ۱۳۶ هزار تن رسیده که نقش تعیین‌کننده‌ای در ثبت افزایش ۴۳ درصدی صادرات کل زنجیره فولاد ایفا کرده است. این آمار نشان می‌دهد مزیت رقابتی ایران در بازار جهانی فولاد همچنان در بخش فولادهای نیمه‌نهایی متمرکز است.

محصولات فولادی نهایی؛ افت مقاطع طویل در برابر جهش ورق

در بخش محصولات فولادی نهایی، تصویر صادرات دوگانه است. از یک‌سو، صادرات مقاطع طویل فولادی با افت ۸ درصدی از ۲ میلیون و ۵۰۴ هزار تن به ۲ میلیون و ۳۰۲ هزار تن کاهش یافته است. در این میان، صادرات میلگرد با افت ۱۰ درصدی از ۲ میلیون و ۱۳۲ هزار تن به ۱ میلیون و ۹۲۰ هزار تن رسیده و همچنان بیش از ۸۵ درصد صادرات مقاطع طویل را به خود اختصاص می‌دهد. همچنین صادرات تیرآهن با کاهش ۲۸ درصدی از ۱۶۶ هزار تن به ۱۲۰ هزار تن سقوط کرده است که نشان‌دهنده ضعف تقاضا در بازارهای هدف و تشدید رقابت منطقه‌ای است.

در مقابل، صادرات مقاطع تخت فولادی جهش کم‌سابقه‌ای را ثبت کرده است. صادرات ورق گرم با رشد ۲۴۸ درصدی از ۲۴۹ هزار تن به ۸۶۷ هزار تن رسیده و صادرات ورق سرد نیز با افزایش ۶۷۰ درصدی از ۸ هزار تن به ۵۸ هزار تن صعود کرده است. صادرات ورق پوشش‌دار نیز با رشد ۷۵ درصدی از ۴۳ هزار تن به ۷۶ هزار تن افزایش یافته است.

در مجموع، صادرات کل مقاطع تخت فولادی با رشد خیره‌کننده ۲۳۵ درصدی از ۳۰۷ هزار تن به ۱ میلیون و ۲۹ هزار تن رسیده و ارزش صادرات انواع ورق‌ فولادی نیز بیش از ۲.۵ برابر شده و به حدود ۵۱۶ میلیون دلار رسیده است. این روند، بیانگر افزایش توان رقابتی فولادسازان ایرانی در بازار ورق منطقه است؛ هرچند همچنان موانع لجستیکی و محدودیت‌های سیاستی بر سر راه توسعه پایدار این بخش وجود دارد.

رشد صادرات، بدون بهره‌مندی تولیدکنندگان

با وجود ثبت رکوردهای جدید در صادرات زنجیره فولاد، آمارها نشان می‌دهد تولیدکنندگان همچنان از منافع این رشد صادراتی بهره‌مند نشده‌اند. بر اساس گزارش انجمن فولاد، حدود ۶۰ درصد صادرات زنجیره فولاد از طریق کارت‌های بازرگانی غیرتولیدی انجام می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از سود صادراتی نصیب واسطه‌ها شده و سهم واحدهای تولیدی از ارزش افزوده صادرات همچنان محدود باقی مانده است. اجرای دیرهنگام سیاست تک‌نرخی شدن ارز نیز نتوانسته این عدم توازن را به‌طور کامل اصلاح کند. استمرار این وضعیت می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری و توسعه ظرفیت در واحدهای تولیدی را کاهش دهد و در بلندمدت به زیان کل صنعت فولاد کشور تمام شود.

صنعت فولاد ایران در بازار جهانی؛ رشد صادرات در برابر رقابت و دامپینگ

آمار صادرات ۹ ماهه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد صنعت فولاد ایران با اتکا به رشد صادرات مواد اولیه و فولاد میانی توانسته رکوردهای جدیدی در حجم و ارزش صادرات ثبت کند و ارزش صادرات زنجیره فولاد را به بیش از ۶ میلیارد دلار برساند. با این حال، کاهش صادرات مقاطع طویل فولادی و سهم بالای واسطه‌ها در فرآیند صادرات، زنگ هشداری جدی برای سیاستگذاران صنعتی است. در شرایطی که بازار جهانی فولاد با رقابت فشرده و دامپینگ چین و روسیه مواجه است، بازنگری در سیاست‌های صادراتی، حمایت هدفمند از تولیدکنندگان واقعی و ایجاد مشوق‌های پایدار صادراتی می‌تواند نقش کلیدی در افزایش بهره‌وری، رشد پایدار و ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی فولاد ایفا کند.