هشدار قرمز برای شرق تهران؛ فقط تا یک ماه آب دارید!

به گزارش اقتصاد آنلاین به نقل از همشهری آنلاین، چند روز پیش، وزیر نیرو هشدار داد که تا یک‌ماه آینده احتمال دارد، سد ماملو که تامین کننده آب شرق و جنوب شرق استان تهران است به دلیل خشکسالی از مدار خارج شود؛ هشداری که با توجه به وضعیت سد‌های لتیان و کرج زنگ خطر برای آب شرب تهرانی‌ها به شمار می‌آید. این در حالی است که صنایع تهران هنوز از سد ماملو آب برداشت می‌کنند.

بر اساس اسناد بالادستی در زمینه تامین حقابه، ابتدا، شرب، سپس به ترتیب محیط‌زیست، کشاورزی و در آخر صنایع در اولویت هستند. در نتیجه در صورت کمبود آب، از انتهای این فهرست جیره‌بندی و مدیریت منابع آب صورت خواهد گرفت. سالهاست که همه بخش‌های مصرف کننده آب تجدیدپذیر در کشور به توهم پرآبی دچارند؛ صنایع نیز بالاخص، اما آنها قابلیتی دارند که هنوز برای بخش شرب فراهم نشده است؛ دسترسی به آب خاکستری.

آب خاکستری در پایین دست شهر‌های بزرگ به وفور به دست می‌آید؛ این آبی است که قابلیت تصفیه شدن و بازچرخانی بی شمار دارد و در دنیا صنایع برای به دست آوردن آن رقابت می‌کنند. اما در ایران که کشوری اساسا خشک و تا حدود خیلی کمی نیمه خشک است با اجبار تغییر اقلیم چنین رقابتی در حال شکل گیری است. صنایع استان‌های خوزستان، کرمان و اصفهان به خوبی قدر یک قطره آب را می‌دانند ولی در استانی مثل تهران قیمت‌ها آنقدر پایین است که صنایع رغبتی به سرمایه‌گذری در این بخش (هنوز) ندارند. سید مجید امین، مدیر دفتر تجهیز منابع مالی و مشارکت شرکت فاضلاب استان تهران با اشاره به اینکه صنایع استان تهران هنوز و در شرایط کنونی از آب سد ماملو برداشت می‌کنند، درباره ظرفیت‌های موجود، چالش‌های اتصال صنایع به پساب و روند اجرای برنامه‌های وزارت نیرو به همشهری می‌گوید: سه تصفیه‌خانه مهم استان تهران شامل تصفیه خانه تهران، فیروزبهرام و شهرک غرب است. چند تصفیه‌خانه کوچک هم با حجم کم در شهر تهران فعال است. مجموع پساب تولیدی در استان تهران به حدود ۳۸۰ میلیون مترمکعب در سال می‌رسد. این ظرفیت، در صورت تکمیل تصفیه‌خانه‌ها و پروژه‌های توسعه‌ای، قابل افزایش است.

به گفته او، تاکنون ۱۰۱ واحد صنعتی در استان تهران شناسایی شده‌اند. بر اساس برآوردها، این صنایع حدود ۹۳ میلیون مترمکعب در سال آب مصرف می‌کنند. او معتقد است این رقم عدد کمی نیست و می‌گوید: براساس قانون برنامه هفتم توسعه، مواد ۳۸، ۳۹ و ۴۰، صنایع ملزم به استفاده از آب‌های نامتعارف به‌ویژه پساب تصفیه‌شده شده‌اند. این الزامات به‌تازگی ابلاغ شده است. در گذشته هم «قوانین سنواتی» در این زمینه وجود داشت ولی اجرا نمی‌شد.

با توجه به کمبود آب و الزام قانون، وزارت نیرو بالاخره ملزم به مدیریت منابع آب شده است. به گفته سیدمجید امین، پیشنهاد شده است که برای صدور پروانه‌های بهره‌برداری صنایع، شرط‌هایی قائل شود. مثلاً اگر یک واحد صنعتی بیش از ۳۰۰ هزار مترمکعب در سال آب مصرف کند، باید از منابع نامتعارف نظیر پساب استفاده کند. ما شناسایی واحد‌های صنعتی را با همین رویکرد انجام دادیم؛ برخی از آنها به تصفیه‌خانه‌های ما نزدیک نبودند یا در مناطقی قرار داشتند که فعلاً امکان تصفیه‌خانه وجود ندارد. برای جایگزینی پساب با آب‌های متعارف جلساتی برای ترغیب صنایع برگزار شده است. ما تلاش کردیم آنها را به استفاده از نزدیک‌ترین تصفیه‌خانه یا کانال متصل کنیم. با توجه به کاهش جدی آب‌دهی چاه‌ها و منابع سطحی (سدها) و همچنین در اولویت بودن تامین آب شرب، برخی صنایع در خطر تعطیلی قرار گرفته‌اند، ما از صنایع خواسته‌ایم که به جای منابع آبی خود و برداشت از چاه‌ها سراغ جایگزین‌کردن آن با پساب‌های تصفیه شده بروند.