سرمایه‌گذاری سبز؛ مسیر نجات گردشگری از بحران‌های آینده

به گزارش اقتصادآنلاین، محمدحسین ایمانی خوشخو رئیس همایش و رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به شکل‌گیری مفهوم گردشگری سبز در واکنش به پیامدهای منفی توسعه گردشگری، گفت: در سال‌های گذشته مخالفان گردشگری بر اثرات مخربی مانند آسیب به محیط زیست، فرهنگ و منابع طبیعی تاکید داشتند و همین نگرانی‌ها به تولد مفاهیمی مانند گردشگری پایدار و گردشگری سبز انجامید.

وی افزود: در گردشگری سبز، اصل بر استفاده مسئولانه از منابع کمیاب مانند آب، خاک، جنگل و سواحل است؛ منابعی که اگر درست مدیریت نشوند، از بین خواهند رفت.

به گفته وی، بسیاری از کشورها با مدیریت دقیق سواحل و واگذاری مسئولیت به بخش خصوصی، هم از منابع حفاظت کرده‌اند و هم ارزش اقتصادی ایجاد کرده‌اند؛ در حالی که در ایران هنوز در این حوزه چالش‌های جدی وجود دارد.

رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با هشدار درباره تخریب تدریجی منابع طبیعی تاکید کرد: اگر امروز به فکر نباشیم، ممکن است در آینده خودمان از توسعه گردشگری پشیمان شویم.

وی همچنین با اشاره به مفهوم «ناترازی گردشگری» گفت: هم اکنون در گردشگری با نوعی ناترازی معکوس مواجه‌ایم؛ به این معنا که منابع ما بسیار بیشتر از میزان مصرف و بهره‌برداری فعلی است. با وجود اینکه در ایران از منابع غنی طبیعی و فرهنگی برخورداریم اما هنوز نتوانسته‌ا‌یم بهره‌برداری متناسبی از ظرفیت‌هایمان داشته باشد.

وی گردشگری را صنعتی شکننده توصیف کرد که در برابر بحران‌های سیاسی، طبیعی یا اقتصادی به‌شدت آسیب‌پذیر است، اما در عین حال می‌تواند تاب‌آوری اجتماعی را افزایش دهد.

رئیس نخستین کنفرانس بین‌المللی و سومین همایش ملی «سرمایه‌گذاری سبز در تحول پایدار گردشگری»  همچنین با اشاره به سفرهای نوروزی، بر ضرورت مدیریت سفرها و نقش دولت در کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی تاکید کرد و گفت: گردشگری سبز هم برای نجات صنعت گردشگری و هم برای هدایت درست آن ضروری است. دولت باید در این ایام تسهیلات ویژه ای برای گردشگران در نظر بگیرد تا گردشگری سبز خدشه دار نشود.

سرمایه‌گذاری سبز ، یک تفکر تحول‌آفرین  است

دکتر سید سعید هاشمی دبیر علمی کنفرانس و رئیس دانشکده گردشگری دانشگاه علم و فرهنگ نیز در این همایش، سرمایه‌گذاری سبز را پیش از هر چیز یک «تفکر تحول‌آفرین» دانست و گفت: اگر دانشگاه‌ها نتوانند مسائل واقعی کشور را شناسایی و برای آن راه‌حل ارائه دهند، کارکرد اجتماعی خود را از دست می‌دهند.

وی با اشاره به روند شکل‌گیری این کنفرانس افزود: ایده برگزاری این رویداد از دو سال پیش و همزمان با طرح جهانی موضوع سرمایه‌گذاری سبز در گردشگری شکل گرفت و با مشارکت نهادهایی مانند اتاق بازرگانی، شهرداری و مراکز علمی به مرحله اجرا رسید.

به گفته وی، تلاش شد این کنفرانس صرفا یک رویداد نمادین نباشد، بلکه به بستری برای هم‌افزایی دانشگاه، سیاست‌گذار و فعالان صنعت تبدیل شود.

هاشمی از استقبال جامعه علمی از برگزاری این همایش خبر داد و در ادامه گفت: ده‌ها مقاله علمی به دبیرخانه ارسال شد که پس از داوری، ۵۸ مقاله برای ارائه انتخاب شدند؛ موضوعاتی که طیف گسترده‌ای از مدیریت منابع، انرژی‌های پاک، طراحی پایدار تأسیسات گردشگری تا اقتصاد سبز را در بر می‌گرفت.

دبیر علمی این همایش در پایان با ابراز نگرانی از وضعیت صنعت گردشگری، به مشکلات اشتغال فعالان این حوزه اشاره کرد و هشدار داد: تداوم رکود و نبود سرمایه‌گذاری هوشمند می‌تواند سرمایه انسانی گردشگری را تضعیف کند، در حالی که سرمایه‌گذاری سبز می‌تواند به احیای این صنعت کمک کند.

ضرورت تبدیل مفاهیم سبز به سیاست‌های اجرایی

دکتر علی‌اصغر شالبافیان رئیس مرکز سرمایه‌گذاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز در این همایش اظهارکرد: یکی از چالش‌های اصلی این است که مفاهیم سبز هنوز به شاخص‌های عملیاتی در پروژه‌های گردشگری تبدیل نشده‌اند.

وی سرمایه‌گذاری سبز را مفهومی فراتر از انرژی دانست و گفت: این رویکرد باید در تمامی زنجیره ارزش گردشگری از طراحی و ساخت تاسیسات تا مدیریت پسماند، مصرف آب، حمل‌ونقل و حتی تجربه گردشگر دیده شود؛ اگر این مفاهیم به استانداردهای قابل اندازه‌گیری تبدیل نشوند، در حد شعار باقی می‌مانند.

شالبافیان نقش دانشگاه‌ها را در این مسیر کلیدی توصیف کرد و گفت: انتظار می‌رود مراکز علمی با تدوین شاخص‌ها و مدل‌های ارزیابی، به سیاست‌گذاران کمک کنند تا ضوابط سبز در آیین‌نامه‌های سرمایه‌گذاری و ساخت پروژه‌ها لحاظ شود.

رئیس مرکز سرمایه‌گذاری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تاکید کرد: در صورت ارائه چارچوب‌های مشخص، وزارت میراث فرهنگی آمادگی دارد از پروژه‌های پایدار حمایت ویژه کند.

وی همچنین به اقدامات نهادی برای تسهیل سرمایه‌گذاری اشاره کرد و افزود: ایجاد شرکت‌های تسهیل‌گر سرمایه‌گذاری می‌تواند فرآیند ورود سرمایه به گردشگری را کوتاه و شفاف کند.

به گفته وی، این شرکت‌ها می‌توانند میان دولت و بخش خصوصی پل ارتباطی ایجاد کرده و سرمایه‌گذاری‌های نوآورانه، به‌ویژه در مناطق کمترتوسعه‌یافته و روستایی را تقویت کنند.

تجربه‌های شهری از گردشگری سبز

در بخش دیگری از همایش، امیر قاسمی رئیس ستاد گردشگری شهرداری تهران، به نمونه‌هایی از اجرای رویکرد سبز در پایتخت اشاره کرد و گفت: مفاهیم محیط‌زیستی به‌تدریج وارد سیاست‌گذاری‌های شهری شده و حتی در قراردادهای پروژه‌های گردشگری نیز دیده می‌شود.

وی با اشاره به پروژه‌هایی مانند احیای دره فرحزاد، مسیرهای پیاده‌راهی و توسعه فضاهای طبیعی شهری افزود: این اقدامات بخشی از پازل سرمایه‌گذاری سبز در تهران است و می‌تواند الگوی سایر شهرها باشد.

قاسمی همچنین از برنامه‌های نوروزی شهرداری با رویکرد گردشگری سبز خبر داد و گفت: پاکسازی رودخانه‌ها، آموزش شهروندان و حضور راهنمایان گردشگری در مسیرهای شهری از جمله برنامه‌هایی است که برای کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی سفرها در نظر گرفته شده است.

هشدار نسبت به آینده مصرف انرژی در گردشگری

در پایا، محمد جهانشاهی دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز نیز با رویکردی انتقادی به روند فعلی توسعه گردشگری پرداخت و گفت: اگر رفتارهای ما در حوزه پایداری اصلاح نشود، با چالش‌های جدی در آینده مواجه می شویم.

وی با اشاره به مصرف بالای انرژی در کشور، بخشی از مشکلات را ناشی از نگاه حمایتی بدون توجه به بهره‌وری دانست و افزود: در صنعت گردشگری نیز بسیاری از زیرساخت‌ها قدیمی هستند و بهینه‌سازی مصرف انرژی به‌طور جدی دنبال نشده است.

جهانشاهی تاکید کرد: افزایش هزینه انرژی و نبود برنامه‌های جدی بهینه‌سازی می‌تواند فشار مضاعفی بر فعالان گردشگری وارد کند و توسعه پایدار این صنعت را با تهدید مواجه سازد.

گفتنی است، سرمایه‌گذاری سبز دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای آینده گردشگری ایران است. از نگاه سخنرانان این همایش نیز چنین برمی آید که تحقق این هدف نیازمند همکاری دانشگاه، دولت، مدیریت شهری و بخش خصوصی است تا مفاهیم پایداری از سطح شعار به سطح اقدام عملی برسد.